Ìlànà Tuntun àti Onírúurú Àtúnṣe sí Àwọn Òfin àti Ìlànà Ìgbìmọ̀ Tí a tẹ̀ jáde: October 19, 2018

ÀKÓTÁN ÀWỌN ÌYÍPADÀ

Ìlànà tuntun

(1) Àwọn ìlànà lórí ìwé gbèsè aláwọ̀-ewe

Onírúurú àtúnṣe

(1) Fífi BVN kún àwọn ọ̀nà tó bófin mu fún dídámọ̀ àwọn oníbàárà kọ̀ọ̀kan nínú ọjà olú-owó

(2) Ìlànà lórí iṣẹ́ ìmọ̀ràn ìdókòwò

(3) Àtúnṣe sí Ìlànà 61 — Àwọn àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní

(4) Àtúnṣe sí Ìlànà 96 & 97 — Àwọn olùdámọ̀ràn ìdókòwò

ÌWÉ GBÈSÈ ALÁWỌ̀-EWE

1.0 Orúkọ/Ìtọ́kasí Ìlànà: Ìwé Gbèsè Aláwọ̀-ewe

1.1 Ìtumọ̀ Àwọn Ọ̀rọ̀

“Ìwé Gbèsè Aláwọ̀-ewe” Ìwé gbèsè aláwọ̀-ewe jẹ́ irú ohun èlò gbèsè èyíkéyìí tí a ó fi gbogbo owó tí a rí látinú ìtújáde rẹ̀ pèsè owó tàbí tún pèsè owó, ní apá kan tàbí ní kíkún, fún àwọn iṣẹ́-àkànṣe tuntun àti/tàbí àwọn tó ti wà tẹ́lẹ̀ tí wọ́n ní ipa rere lórí àyíká.

“Àkókò Ìwo-padà-sẹ́yìn” Ìyẹn ni àkókò tó pọ̀ jù lọ nínú ohun tó ti kọjá tí olùtú yóò wo sẹ́yìn láti dá àwọn dukia tàbí ìsanwó tí a ti ṣe tẹ́lẹ̀ fún àwọn ‘iṣẹ́-àkànṣe aláwọ̀-ewe tó yẹ’ mọ̀, tí a ó fi sínú ìjábọ̀ ìwé gbèsè aláwọ̀-ewe.

2.0 Àwọn Ohun Tí Iṣẹ́-àkànṣe Gbọ́dọ̀ Múṣẹ

Kí iṣẹ́-àkànṣe lè yẹ gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́-àkànṣe aláwọ̀-ewe, a gbọ́dọ̀ fi owó náà ṣe ìdókòwò nínú ọ̀kan tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ nínú àwọn wọ̀nyí:

a) Agbára tí a lè tún mú jáde àti tí lílo rẹ̀ lè máa tẹ̀síwájú láìṣe ìpalára fún ọjọ́ iwájú

b) Ìrìnàjò tí kò ń ba àyíká jẹ́

c) Ìṣàkóso omi tó lè pẹ́

d) Ìbámu pẹ̀lú ìyípadà ojú-ọjọ́

e) Lílo agbára lọ́nà tó munadoko

f) Ìṣàkóso ìdọ̀tí tó lè pẹ́

g) Lílo ilẹ̀ lọ́nà tó lè pẹ́

h) Ìtọ́jú onírúurú ẹ̀dá alààyè

i) Àwọn ilé tí a kọ láti dáàbò bo àyíká (Ìdàgbàsókè Ohun-ìní Ilé Fún Ìṣòwò)

j) Ẹ̀ka mìíràn èyíkéyìí tí Ìgbìmọ̀ lè fọwọ́ sí láti ìgbà dé ìgbà.

3.0 Àwọn Ìpèsè Fún Ìfọwọ́sí Ìwé Gbèsè Aláwọ̀-ewe

Yàtọ̀ sí àwọn ohun tí a sábà nílò fún ìforúkọsílẹ̀ ìtújáde gbèsè gẹ́gẹ́ bí Àwọn Òfin àti Ìlànà Ìgbìmọ̀ ṣe sọ fún ìjọba ìpínlẹ̀, ìjọba ìbílẹ̀, ìjọba, ilé-iṣẹ́ àti àwọn àjọ orílẹ̀-èdè púpọ̀, olùtú ìwé gbèsè aláwọ̀-ewe gbọ́dọ̀ fi àwọn wọ̀nyí sílẹ̀:

i. Lẹ́tà láti ọ̀dọ̀ olùtú tí ó ṣe ìlérí láti fi gbogbo owó tí a rí látinú ìwé gbèsè náà ṣe ìdókòwò nínú àwọn iṣẹ́-àkànṣe tàbí dukia tó yẹ gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́-àkànṣe aláwọ̀-ewe ní ìbámu pẹ̀lú ìlànà yìí

ii. Ìwádìí àti ìjábọ̀ ìṣeéṣe tó sọ àwọn àǹfààní tí a lè wọ̀n láti inú iṣẹ́-àkànṣe tàbí dukia aláwọ̀-ewe tí a dábàá ní kedere, bíi dídín gáàsì tó ń fa ìmúgbóná ayé kù, dídín lílo omi kù àti dídín àwọn ohun tí ń jáde tí wọ́n ń ṣe ìpalára kù.

iii. Ìwé Àlàyé Ìpèsè tí yóò ní àwọn ẹ̀ka iṣẹ́-àkànṣe, àwọn àmì ìwọ̀n fún yíyan iṣẹ́-àkànṣe, àwọn ọ̀nà ṣíṣe ìpinnu, àwọn àǹfààní fún àyíká, àti bí a ṣe máa lo àti ṣàkóso owó tí a kó jọ.

iv. Àyẹ̀wò tàbí ìwé-ẹ̀rí olómìnira tí àjọ ìjẹ́rìí amọ̀ja tàbí ẹni tí Ìgbìmọ̀ fọwọ́ sí tàbí mọ̀ sí dá jáde.

v. Ìwé mìíràn èyíkéyìí tí Ìgbìmọ̀ lè béèrè.

4.0 Lílo àti Ìṣàkóso Owó Tí A Kó Jọ

i. A gbọ́dọ̀ lo owó tó kù lẹ́yìn ìnáwó ìtújáde fún ète tí a sọ nínú àwọn ìwé ìpèsè tí a fọwọ́ sí nìkan, kí a sì tọ́pa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìlànà inú ilé olùtú tí a fọwọ́ sí ṣe sọ; a gbọ́dọ̀ ṣí ìlànà náà payá nínú àwọn ìwé ìpèsè.

ii. A gbọ́dọ̀ ṣí àkáǹtì ìdìmú owó lábẹ́ àdéhùn pàtó fún owó tó kù lẹ́yìn ìnáwó ìpèsè.

iii. A gbọ́dọ̀ fi owó tí a kó jọ sí ìtọ́jú Olùtọ́jú Ohun-ìní, àwọn olùtọ́jú ní ìgbẹ́kẹ̀lé sì gbọ́dọ̀ mú dájú pé a lo owó náà fún ète tí a sọ nínú ìwé àlàyé ìpèsè.

iv. Olùtú àti àwọn olùtọ́jú ní ìgbẹ́kẹ̀lé ni yóò jẹ́ àwọn ẹni tí wọ́n ní àṣẹ láti fọwọ́ sí fún àkáǹtì ìdìmú owó lábẹ́ àdéhùn náà.

v. Olùtú gbọ́dọ̀ fi owó tí a kó jọ ṣe ìdókòwò nínú àwọn iṣẹ́-àkànṣe aláwọ̀-ewe láàárín àkókò tí ìwé àlàyé ìpèsè sọ.

vi. Àwọn Olùtọ́jú Ní Ìgbẹ́kẹ̀lé gbọ́dọ̀ fi owó tí a kò tíì pín ṣe ìdókòwò nínú àwọn ohun èlò ọjà owó tí ìṣírò agbára sísan gbèsè wọn wà ní ìpele ìdókòwò, tí wọn kò sì ní àwọn iṣẹ́-àkànṣe tó ń tú gáàsì púpọ̀ jáde tí ń mú ayé gbóná, tí kò bá ìdàgbàsókè ọrọ̀-ajé tí kò ń tú erogba púpọ̀ jáde tí ó sì lè fara da ìyípadà ojú-ọjọ́ mu.

5.0 Ìjábọ̀

i. Olùtú gbọ́dọ̀ fún Ìgbìmọ̀ àti Ọjà Ìṣòwò Ìwé Ẹ̀rí Ìdókòwò (níbi tí a bá ti kọ ìwé gbèsè náà sí ọjà) ní Ìròyìn Bọ́ǹdù Fún Àyíká, ó kéré tán lẹ́ẹ̀kan lódún ní gbogbo ìgbà tí ìwé gbèsè náà bá wà, tó ní àtòjọ àwọn iṣẹ́-àkànṣe àti dukia tí a ti pín owó sí. A gbọ́dọ̀ kọ ọ̀nà ìjábọ̀ àti ẹni tó ní àṣẹ rẹ̀ sílẹ̀, kí a sì tọ́jú rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí apá Ìpìlẹ̀ Bọ́ǹdù Fún Àyíká olùtú. Ìròyìn Bọ́ǹdù Fún Àyíká náà gbọ́dọ̀ ní:

A. Àlàyé kúkúrú nípa àwọn iṣẹ́-àkànṣe àti iye owó tí a ti san jáde, títí kan (níbi tí ó bá ṣeé ṣe) ìdá ọgọ́rùn-ún owó tí a ti pín sí àwọn ẹ̀ka àti irú iṣẹ́-àkànṣe aláwọ̀-ewe tó yẹ, àti sí ìpèsè owó tuntun àti àtúnṣe ìpèsè owó. Níbi tí àdéhùn ìkọ̀kọ̀ tàbí ọ̀rọ̀ ìdíje bá dín iye àlàyé tí a lè ṣí payá kù, a lè fi ìsọfúnni náà hàn ní ọ̀nà gbogbogbò.

B. Ipa tí a ń retí látinú iṣẹ́-àkànṣe àti àwọn dukia

C. Àwọn àmì ìṣe nípa didara, àti níbi tí ó bá ṣeé ṣe, àwọn ìwọ̀n ìṣe nípa iye tí ń fi ipa àwọn iṣẹ́-àkànṣe hàn

D. A gbọ́dọ̀ ṣí ọ̀nà ìṣirò àti àwọn ohun tí a gbà pé ó rí bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀ tí a lò láti pèsè àwọn àmì àti ìwọ̀n ìṣe náà payá.

ii. Olùtú gbọ́dọ̀ tẹ ìjábọ̀ àyẹ̀wò tí àjọ amọ̀ja olómìnira fún àyẹ̀wò tàbí ìjẹ́rìí dá jáde sórí ojú-òpó wẹ́ẹ̀bù rẹ̀ tàbí nínú mídíà mìíràn; ó sì gbọ́dọ̀ ṣe àyẹ̀wò ìtẹ̀lé ọdọọdún nípa àwọn iṣẹ́-àkànṣe aláwọ̀-ewe àti àwọn àǹfààní wọn fún àyíká, ṣe ìjábọ̀ rẹ̀, kí ó sì tẹ̀ ẹ́ jáde nínú ìjábọ̀ ọdọọdún rẹ̀ àti lórí ojú-òpó wẹ́ẹ̀bù rẹ̀ tàbí nínú mídíà mìíràn ní gbogbo àkókò ìwé gbèsè náà; ó yẹ kí a fi ẹ̀dà rẹ̀ sílẹ̀ lọ́dọ̀ SEC.

6.0 Àtúnṣe Ìpèsè Owó

Níbi tí olùtú bá dábàá láti lo apá kan nínú owó tí a kó jọ láti inú ìtújáde ìwé gbèsè aláwọ̀-ewe fún àtúnṣe ìpèsè owó sí àwọn dukia aláwọ̀-ewe tó ti wà, olùtú gbọ́dọ̀ sọ àlàyé àkójọpọ̀ ìdókòwò, dukia àti iṣẹ́-àkànṣe tí a yàn fún àtúnṣe ìpèsè owó náà ní kedere nínú ìwé ìpèsè, àti, ní ìwọn tó bá yẹ, àkókò ìwo-padà-sẹ́yìn tí a ń retí fún àwọn iṣẹ́-àkànṣe wọ̀nyí.

ONÍRÚURÚ ÀTÚNṢE

A. FÍFI BVN KÚN ÀWỌN Ọ̀NÀ TÓ BÓFIN MU FÚN ÌDÁMỌ̀ ÀWỌN ONÍBÀÁRÀ KỌ̀Ọ̀KAN NÍNÚ ỌJÀ OLÚ-OWÓ

Àtúnṣe (Ṣíṣe abẹ́-ìlànà tuntun: Section 46(2)(b): Olùṣiṣẹ́ Ọjà Olú-owó lè lo Nọ́mbà Ìmúdájú Báńkì (BVN) láti jẹ́rìí sí ìsọfúnni tí àwọn oníbàárà fi sílẹ̀.

B. ÀWỌN ÌLÀNÀ FÚN IṢẸ́ ÌMỌ̀RÀN ÌDÓKÒWÒ

Àwọn ìtọ́nisọ́nà wọ̀nyí yóò kan àwọn Olùṣiṣẹ́ Ọjà Olú-owó tí a forúkọ sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn Olùdámọ̀ràn Ìdókòwò, àti Olùṣiṣẹ́ Ọjà Olú-owó èyíkéyìí tí ó ń pèsè ìmọ̀ràn ìdókòwò gẹ́gẹ́ bí a ṣe ṣàlàyé rẹ̀ nínú Investments and Securities Act (ISA) 2007.

1. Àwọn Ìlànà Gbogbogbò

Olùdámọ̀ràn ìdókòwò gbọ́dọ̀:

i) tẹ̀lé Ìlànà Ìwà Ọmọlúwàbí fún Àwọn Olùdámọ̀ràn Ìdókòwò àti ìlànà ìwà gbogbogbò fún gbogbo àwọn CMO àti àwọn òṣìṣẹ́ wọn, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàlàyé nínú Àfikún IX ti Àwọn Òfin àti Ìlànà SEC;

ii) pa ìsọfúnni nípa oníbàárà rẹ̀ mọ́ ní ìkọ̀kọ̀, kí ó má sì ṣí i payá àyàfi lẹ́yìn tí ó ti gba ìfọ̀wọ́sí oníbàárà náà ṣáájú, bí kò ṣe ní ibi tí ṣíṣí ìsọfúnni náà payá ṣe pàtàkì láti tẹ̀lé òfin tàbí àṣẹ tí òfin fọwọ́ sí;

iii) má ṣe ìṣòwò fún àkáǹtì ara rẹ̀ tí ó tako ìmọ̀ràn tí ó fún àwọn oníbàárà, fún ọjọ́ mẹ́ẹ̀dógún láti ọjọ́ tí ó ti fún ní ìmọ̀ràn náà; ṣùgbọ́n láàárín àkókò yẹn, bí olùdámọ̀ràn ìdókòwò bá ní ìdánilójú pé àwọn ipò ti yí padà, ó lè ṣe irú ìṣòwò bẹ́ẹ̀ lẹ́yìn tí ó bá ti sọ àtúnṣe àyẹ̀wò rẹ̀ fún oníbàárà ó kéré tán wákàtí mẹ́rìnlélógún ṣáájú ìṣòwò náà;

iv) ṣe àkọsílẹ̀ àwọn ìlànà àti ìgbésẹ̀ inú ilé-iṣẹ́ rẹ̀ tó bá àwọn ìlànà ìṣàkóso wọ̀nyí mu, kí ó sì tẹ̀lé wọn;

2. Àwọn Ojúṣe Ìgbẹ́kẹ̀lé sí Àwọn Oníbàárà

Olùdámọ̀ràn Ìdókòwò gbọ́dọ̀:

i) yẹra fún ìkọlù láàárín àǹfààní tirẹ̀ àti ti oníbàárà, a kò sì gbọ́dọ̀ lo ìgbẹ́kẹ̀lé oníbàárà fún àǹfààní tirẹ̀ ní ọ̀nà àìtọ́

ii) ṣọ́ra fún ṣíṣeéṣe pé ó lè fún ní ìmọ̀ràn tí ìfẹ́ ara ẹni ń ní ipa lórí rẹ̀, bóyá ó mọ̀ tàbí kò mọ̀; a lè kà á sí ẹni tó ṣe àṣìṣe bí kò tilẹ̀ ní èrò láti ṣe oníbàárà nípalára, àti bí oníbàárà kò tilẹ̀ pàdánù owó

iii) ní àwọn ìlànà iṣẹ́ tó ń rí i dájú pé a ń bá gbogbo oníbàárà lò pẹ̀lú òdodo àti dọ́gba

3. Àyẹ̀wò Ewu Oníbàárà

i) Olùdámọ̀ràn Ìdókòwò gbọ́dọ̀ ṣe àyẹ̀wò oníbàárà láti mọ àwòrán ewu rẹ̀. Nígbà tí ó bá ń ṣe àyẹ̀wò yìí, olùdámọ̀ràn gbọ́dọ̀ gbé àwọn ohun wọ̀nyí nípa oníbàárà yẹ̀ wò;

a) ọjọ́-orí;

b) ipò ìṣúná;

c) àwọn ète ìdókòwò;

d) ìfẹ́ rẹ̀ láti gba ewu;

e) àwọn ipò àrà ọ̀tọ̀ (bí ó bá wà);

f) àwọn ààlà (ti òfin tàbí mìíràn)

g) àkókò tí ìdókòwò yóò gba àti;

h) ifosiwewe mìíràn èyíkéyìí tí ó yẹ kí a ṣe àyẹ̀wò rẹ̀

ii) Olùdámọ̀ràn Ìdókòwò gbọ́dọ̀ ṣe àkójọ ìbéèrè àti àwọn irinṣẹ́ míì tí ó bá yẹ fún ṣíṣe àwòrán ewu oníbàárà. Àkójọ ìbéèrè náà gbọ́dọ̀;

a) jẹ́ ọ̀tọ̀ pátápátá sí fọ́ọ̀mù ṣíṣi àkáǹtì;

b) jẹ́ èyí tí a kọ ní èdè tó ṣe kedere tí a sì lè lóye; àti

c) má ṣe ní ìṣètò àwọn ìbéèrè tó ń darí oníbàárà sí ìdáhùn kan

iii) A gbọ́dọ̀ ṣe àkọsílẹ̀ Ìwé Ìlànà Ìdókòwò (Gbólóhùn Ìlànà Ìdókòwò, IPS) fún oníbàárà kọ̀ọ̀kan ní ìparí àyẹ̀wò ewu náà.

iv) A gbọ́dọ̀ ṣe àtúnṣe sí ìsọfúnni tí oníbàárà pèsè àti IPS ó kéré tán lẹ́ẹ̀kan lọ́dún.

4. Ìbámu Ìmọ̀ràn Pẹ̀lú Oníbàárà

Olùdámọ̀ràn Ìdókòwò gbọ́dọ̀ rí i dájú pé:

i) Ìmọ̀ràn ìdókòwò tí ó fúnni bá IPS oníbàárà mu.

ii) Ó ní ìpìlẹ̀ tó péye, tó sì bójú mu, fún fífún àwọn oníbàárà ní àbá. Nítorí náà, ó ní ojúṣe láti ṣe ìwádìí àti àyẹ̀wò lórí ìdókòwò èyíkéyìí tí ó ń dá wọn lójú láti ṣe.

iii) Ó lóye irú àti ewu àwọn ẹ̀ka ohun-ìní tàbí àwọn ọjà ìdókòwò tí a yàn fún àwọn oníbàárà.

5. Ìfihàn Ìsọfúnni fún Àwọn Oníbàárà

Nígbà tí Olùdámọ̀ràn Ìdókòwò bá ń fi ìsọfúnni hàn àwọn oníbàárà ní kíkọ, ó gbọ́dọ̀ rí i dájú pé ìsọfúnni náà ṣeé kà dáadáa tó ìyókù àkóónú àwọn ìwé bẹ́ẹ̀.

Olùdámọ̀ràn Ìdókòwò gbọ́dọ̀ fi àwọn wọ̀nyí hàn:

i) fún àwọn oníbàárà àti àwọn tó lè di oníbàárà, gbogbo ìsọfúnni pàtàkì nípa ara rẹ̀, títí kan iṣẹ́-òwò rẹ̀, àwọn ẹni tàbí ilé-iṣẹ́ tó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú rẹ̀, ìtàn àbójútó rẹ̀, àwọn àdéhùn àti ìpèsè tí ó fi ń ṣe iṣẹ́ ìmọ̀ràn, àti àwọn òtítọ́ pàtàkì mìíràn tó yẹ kí wọ́n mọ̀ kí wọ́n lè pinnu pẹ̀lú ìmọ̀ bóyá wọ́n yóò bẹ̀rẹ̀ tàbí tẹ̀síwájú nínú ìbáṣepọ̀ ìmọ̀ràn pẹ̀lú rẹ̀;

ii) owó tàbí àǹfààní ìsanwó èyíkéyìí (ní owó tàbí ọ̀nà mìíràn) tí òun tàbí ẹni tó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú rẹ̀ ti gba tàbí tí wọ́n ń retí láti gba fún iṣẹ́ ìṣòwò nípa àwọn ọjà tàbí àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò tí ó ti fún àwọn oníbàárà ní ìmọ̀ràn lórí wọn;

iii) gbogbo ìsanwó tí ó ti jèrè ní ọ̀nà èyíkéyìí látinú títọ́ka oníbàárà sí ibòmíràn nípa ìmọ̀ràn ìdókòwò tí ó fúnni

iv) iye tí ó ní tàbí ipò rẹ̀ nínú àwọn ọjà ìdókòwò tàbí àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò tí ìmọ̀ràn náà dá lórí wọn;

v) gbogbo òtítọ́ nípa ìkọlù àǹfààní tàbí ìkọlù àǹfààní tó lè ṣẹlẹ̀ nítorí ìbáṣepọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú olùtú àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò, tàbí òtítọ́ pàtàkì mìíràn tó lè ba òmìnira rẹ̀ jẹ́ ní fífúnni ní iṣẹ́ ìmọ̀ràn ìdókòwò; àti

vi) àwọn ìkìlọ̀ àti àwọn ìkìlọ̀ àìgbọ́wọ́ sí ojúṣe tó wà nínú àwọn ìwé ìfilọ́lẹ̀, ohun èlò ìpolówó, àti ìwé mìíràn tó yẹ nípa àwọn ìdókòwò tí ó ń dábàá

6. Pípamọ́ Àkọsílẹ̀

Olùdámọ̀ràn Ìdókòwò gbọ́dọ̀ pa àwọn àkọsílẹ̀ wọ̀nyí mọ́;

i) Àkọsílẹ̀ Mọ Oníbàárà Rẹ (KYC);

ii) Àyẹ̀wò ewu àti ìjábọ̀ IPS oníbàárà

iii) Àyẹ̀wò ìbámu ìmọ̀ràn tí a ń fúnni

iv) Àwọn ẹ̀dà àdéhùn pẹ̀lú àwọn oníbàárà, bí ó bá wà;

v) Ìmọ̀ràn ìdókòwò tí a fúnni, bóyá ní kíkọ tàbí ní ẹnu;

vi) Ìdí tí a fi dé ìmọ̀ràn ìdókòwò náà, tí a ti fọwọ́ sí tí a sì fi ọjọ́ sí i; àti

vii) Ìwé àkọsílẹ̀ tó ní àtòjọ àwọn oníbàárà, ọjọ́ tí a fún ní ìmọ̀ràn, irú ìmọ̀ràn náà, ẹ̀ka ìdókòwò, àti owó iṣẹ́ èyíkéyìí tó ní í ṣe pẹ̀lú rẹ̀ tí a gba. A gbọ́dọ̀ pa àwọn àkọsílẹ̀ wọ̀nyí mọ́ ní ibi tí a lè tètè rí wọn fún àkókò tí kò kéré sí ọdún márùn-ún (5) láti ìparí ọdún tí a ṣe àkọsílẹ̀ ìkẹyìn sínú wọn; ní ọdún méjì (2) àkọ́kọ́, a gbọ́dọ̀ pa àwọn ìwé náà mọ́ ní ọ́fíìsì tó yẹ ti ẹni tí a forúkọ sílẹ̀.

C. ÀTÚNṢE SÍ ÌLÀNÀ 61 — ÀWỌN ÀKÁǸTÌ AṢOJÚ ÌDÌMÚ OHUN-ÌNÍ

1. Àtúnṣe sí Ìlànà 61:

(1) Ìtumọ̀ àwọn ọ̀rọ̀: Àfikún àwọn wọ̀nyí sí ìtumọ̀ àwọn ọ̀rọ̀: “Aṣojú Ìdìmú Ohun-ìní” túmọ̀ sí Olùṣiṣẹ́ Ọjà Olú-owó (CMO) èyíkéyìí tí Ìgbìmọ̀ náà fún láṣẹ láti di dukia àwọn oníbàárà mú ní orúkọ ara rẹ̀ fún àǹfààní oníbàárà, tí ó sì ń di àwọn dukia náà mú nínú àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní. Irú àwọn CMO bẹ́ẹ̀ ni Àwọn Olùtọ́jú Ohun-ìní, Àwọn Olùtọ́jú Ìgbẹ́kẹ̀lé, Àwọn Alákòóso Owó/Àkójọpọ̀ Ìdókòwò, Àwọn Alárinà Ìṣòwò àti Àwọn Alárinà Ìṣòwò/Oníṣòwò Ìwé Ẹ̀rí Ìdókòwò, àti CMO mìíràn tí Ìgbìmọ̀ náà lè fún láṣẹ láti ìgbà dé ìgbà.

“Àkáǹtì Aṣojú Ìdìmú Ohun-ìní” túmọ̀ sí àkáǹtì ìwé ẹ̀rí ìdókòwò tí aṣojú ìdìmú ohun-ìní tí a fún láṣẹ ṣí tí ó sì ń ṣàkóso gẹ́gẹ́ bí Àwọn Ìlànà wọ̀nyí.

“Oníbàárà” túmọ̀ sí ẹni tó jẹ́ olùní àǹfààní gidi nínú àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò àti àwọn àǹfààní owó wọn, tí ó sì fún CMO láṣẹ láti di àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò bẹ́ẹ̀ mú nínú àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní.

2. Àtúnṣe sí Ìlànà 61 (2):

Ìṣàkóso Àkáǹtì Aṣojú Ìdìmú Ohun-ìní

(a) Ìbéèrè Fún Ìfọwọ́sí

CMO tí Ìgbìmọ̀ náà fún láṣẹ láti di àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò mú fún àwọn oníbàárà rẹ̀, tí ó sì fẹ́ di wọn mú nínú àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní, gbọ́dọ̀ béèrè ìfọwọ́sí lọ́wọ́ Ìgbìmọ̀ náà.

(b) Àwọn Ohun Tí A Béèrè Fún Yíyẹ fún Olùṣiṣẹ́ Ọjà Olú-owó Tó Fẹ́ Ṣàkóso Àkáǹtì Aṣojú Ìdìmú Ohun-ìní

Olùṣiṣẹ́ Ọjà Olú-owó gbọ́dọ̀:

i. ní gbogbo ìgbà ní àwọn dukia àkókò-kúkúrú tó tó láti bo àwọn gbèsè àkókò-kúkúrú rẹ̀;

ii. ní àwọn ìlànà, ìgbésẹ̀ àti ọ̀nà ìṣàkóso inú ilé-iṣẹ́ tí a ti kọ sílẹ̀, tí yóò mú kí a ṣàkóso iṣẹ́ Aṣojú Ìdìmú Ohun-ìní dáadáa, tí a sì dáàbò bo dukia àwọn oníbàárà tí a sì yà wọ́n sọ́tọ̀;

iii. gbé àwọn ọ̀nà ìṣàkóso ewu àti ìgbésẹ̀ tó yẹ kalẹ̀, tí yóò fi ìdánilójú tó lágbára hàn pé iṣẹ́ aṣojú ìdìmú ohun-ìní rẹ̀ lè tẹ̀síwájú fún ọjọ́ iwájú tí a lè fojú inú wò;

iv. san gbogbo oníbàárà Aṣojú Ìdìmú Ohun-ìní padà fún ìpadánù èyíkéyìí tó jẹ́ àbájáde bí Aṣojú Ìdìmú Ohun-ìní ṣe rú àdéhùn rẹ̀ pẹ̀lú oníbàárà náà;

v. fi àwọn ìròyìn oṣù mẹ́ta-mẹ́ta nípa iṣẹ́ Aṣojú Ìdìmú Ohun-ìní rẹ̀ ránṣẹ́ sí Ìgbìmọ̀ náà ní ìlànà fọ́ọ̀mù tí a pàṣẹ, ní gbogbo oṣù mẹ́ta.

i. A kò gbọ́dọ̀ forúkọ àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò oníbàárà sí àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní láìsí ìfọ̀wọ́sí oníbàárà náà. CMO gbọ́dọ̀ fi ipa òfin tí fíforúkọ àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò sínú àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní yóò ní hàn oníbàárà ní kíkọ.

ii. CMO àti oníbàárà gbọ́dọ̀ fọwọ́ sí àdéhùn àwòṣe kan. Àdéhùn náà gbọ́dọ̀ sọ, lára àwọn ohun mìíràn, ìtọ́ni pàtó oníbàárà àti àwọn ojúṣe, ẹ̀tọ́ àti ohun tí CMO àti oníbàárà jẹ gbèsè láti ṣe.

(d) Àkọsílẹ̀ Àwọn Oníbàárà àti Àwọn Ohun Èlò Ìṣúná

i. CMO tó ń di àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò mú nínú àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní gbọ́dọ̀ pa àkọsílẹ̀ àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò ti oníbàárà kọ̀ọ̀kan mọ́. Àkọsílẹ̀ náà gbọ́dọ̀ ní orúkọ àti nọ́mbà àwọn oníbàárà tí àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò tí a forúkọ sí àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní ní í ṣe pẹ̀lú wọn, àti iye àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò tí àdéhùn aṣojú ìdìmú ohun-ìní kọ̀ọ̀kan bo. A gbọ́dọ̀ ṣe àkọsílẹ̀ náà lọ́nà tí kò ní sí iyèméjì nípa ẹni tó ní àwọn ohun èlò ìṣúná náà.

ii. CMO gbọ́dọ̀ fún oníbàárà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ní ìsọfúnni èyíkéyìí tí oníbàárà náà béèrè lọ́nà tó bójú mu nípa àwọn dukia tí CMO di mú fún un.

iii. CMO gbọ́dọ̀ pa ìsọfúnni nípa àwọn àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní mọ́ fún ọdún 5 láti ìparí ìbáṣepọ̀ iṣẹ́-òwò náà.

(e) Ìdámọ̀ àwọn ohun èlò ìṣúná tí a forúkọ sí àwọn àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní

Olùforúkọsílẹ̀ àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò gbọ́dọ̀ dá àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò tí a forúkọ sí àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní mọ̀ lọ́tọ̀ nínú àkọsílẹ̀ rẹ̀, kí iyèméjì má bà a sí nípa èwo nínú àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò ni a di mú nínú àwọn àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní.

(f) Ìṣubú Nípa Owó ti CMO

Bí ohun-ìní CMO bá wọ inú ìlànà ìṣubú nípa owó, tàbí tí a bá fún un ní ìdádúró ìsan àwọn gbèsè rẹ̀, tàbí tí a bá tú CMO ká, tàbí tí a bá gbé ìgbésẹ̀ mìíràn tó jọ bẹ́ẹ̀, oníbàárà lè, lórí ìpìlẹ̀ àkọsílẹ̀ tí a pèsè, yọ àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò rẹ̀ kúrò nínú àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní, níwọ̀n ìgbà tí kò sí àríyànjiyàn nípa ẹni tó ni wọn.

(g) Àwọn Ẹ̀tọ́ Tí Àwọn Ìwé Ẹ̀rí Ìdókòwò Ń Fúnni

Kò sí ẹ̀tọ́ mìíràn tí àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò ń fúnni, yàtọ̀ sí àwọn ẹ̀tọ́ tí a sọ nínú ìlànà yìí, tí ó so mọ́ àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní. Ẹ̀tọ́ ìdìbò ní àwọn ìpàdé àwọn onípin kò so mọ́ àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní (àfi bí a bá sọ ní kedere ní kíkọ pé ó gbọ́dọ̀ rí bẹ́ẹ̀).

(h) Àṣẹ Láti Gba Ìsanwó, àti Bẹ́ẹ̀ Bẹ́ẹ̀ Lọ

A fún CMO láàyè láti gba ìsanwó fún àwọn oníbàárà rẹ̀ láti ọ̀dọ̀ àwọn olùtú àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò kọ̀ọ̀kan, títí kan ẹ̀tọ́ sí èrè píńpín tàbí ìsanwó mìíràn, àti ẹ̀tọ́ sí àwọn ipin tuntun bí iye owó olú nípin bá pọ̀ sí i. CMO gbọ́dọ̀ yà àwọn ìsanwó wọ̀nyí sọ́tọ̀ kúrò nínú àwọn dukia mìíràn tirẹ̀.

(i) Àbójútó àti Pípèsè Ìsọfúnni

i. CMO gbọ́dọ̀ sọ fún oníbàárà nípa ojúṣe láti pèsè ìsọfúnni fún Ìgbìmọ̀ náà lábẹ́ ìlànà yìí.

ii. Ìgbìmọ̀ náà ni ẹ̀tọ́ láti béèrè lọ́wọ́ CMO pé kí ó ṣí ìdámọ̀ àwọn oníbàárà tí a forúkọ sí gẹ́gẹ́ bí oní àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò tí a di mú nínú àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní payá ní àkókò pàtó èyíkéyìí.

iii. Níbi tí aṣojú ìdìmú ohun-ìní bá di ipin títí dé 10% nínú ilé-iṣẹ́ kan ṣoṣo, a gbọ́dọ̀ fi ìsọfúnni nípa gbogbo àwọn olùní àǹfààní gidi àti ohun tí ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn ní ránṣẹ́ sí Ìgbìmọ̀ náà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, lẹ́yìn náà ní gbogbo oṣù mẹ́ta.

iv. CMO gbọ́dọ̀ pèsè ìsọfúnni tí a béèrè lábẹ́ abala yìí fún Ìgbìmọ̀ náà ní irú fọ́ọ̀mù àti láàárín àkókò tí Ìgbìmọ̀ náà yàn.

(j) Fagílé Ìforúkọsílẹ̀

i. Ìgbìmọ̀ náà lè fagilé ìfọwọ́sí CMO láti ṣàkóso àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní:

(a) Bí CMO bá rú ìpèsè àwọn òfin àti ìlànà Ìgbìmọ̀ náà nípa pípèsè ìsọfúnni fún Ìgbìmọ̀ náà lórí àwọn àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní.

(b) Bí CMO bá rú àwọn ìpèsè òfin tó ń darí iṣẹ́ rẹ̀ lọ́nà tó le tàbí léraléra.

ii. Ṣáájú ìfagilé èyíkéyìí lábẹ́ (i) (b) lókè, a lè fún CMO ní àkókò oṣù kan (1) láti ṣàtúnṣe ipò náà, bí Ìgbìmọ̀ náà bá ro pé ó ṣeé ṣe láti ṣàtúnṣe rẹ̀.

iii. A gbọ́dọ̀ fi ìfagilé ìfọwọ́sí CMO láti ṣàkóso àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní hàn ìgbìmọ̀ àwọn olùdarí CMO náà ní kíkọ.

iv. Níbi tí a bá fagilé ìfọwọ́sí CMO, a gbọ́dọ̀ gbe àwọn àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní lọ sí CMO mìíràn; a ó sì máa ṣàkóso wọn gẹ́gẹ́ bí àkáǹtì aṣojú ìdìmú ohun-ìní nìkan níbi tí aṣojú ìdìmú ohun-ìní bá ṣe àdéhùn tuntun pẹ̀lú CMO tuntun náà.

D. ÀTÚNṢE SÍ ÀWỌN ÌLÀNÀ 96 & 97 — ÀWỌN OLÙDÁMỌ̀RÀN ÌDÓKÒWÒ. 1. Ṣíṣe/àfikún àwọn abẹ́-ìlànà tuntun (3) àti (4) sí Ìlànà 96:

(3) Àwọn Tí Kò Ní Láti Forúkọ Sílẹ̀

Àwọn ẹ̀ka ilé-iṣẹ́ tàbí àwọn amọ̀ja wọ̀nyí kò ní láti forúkọ sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Olùdámọ̀ràn Ìdókòwò:

(a) Àwọn ilé-iṣẹ́ àti àwọn ẹgbẹ́ tí a ṣe àtòjọ wọn nínú Section 315 ti Investments and Securities Act (ISA) 2007;

(b) Olùdámọ̀ràn ìfẹ̀yìntì tí ó ń fúnni ní ìmọ̀ràn ìdókòwò lórí àwọn ọjà ìfẹ̀yìntì nìkan, tí a sì forúkọ rẹ̀ sílẹ̀ lábẹ́ Pensions Act fún iṣẹ́ náà;

(c) Àwọn ẹni tí wọ́n ń sọ àkíyèsí gbogbogbò ní ìfẹ́ inú rere nípa ìṣísẹ̀ nínú ọjà ìṣúná tàbí ọjà àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò, tàbí nípa ipò ètò ọrọ̀ ajé, níbi tí àkíyèsí náà kò ti tọ́ka sí ìwé ẹ̀rí ìdókòwò tàbí ọjà ìdókòwò pàtó èyíkéyìí;

(d) Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ àjọ amọ̀ja tí òfin mọ̀ sí, tí wọ́n ń fún àwọn oníbàárà wọn ní ìmọ̀ràn ìdókòwò, níwọ̀n ìgbà tí ìmọ̀ràn náà jẹ́ àfikún iṣẹ́ amọ̀ja wọn nìkan;

(e) Àwọn Alárinà Ìṣòwò/Oníṣòwò Ìwé Ẹ̀rí Ìdókòwò, Àwọn Olùṣàkóso Àpò Owó/Àkójọpọ̀ Ìdókòwò, Àwọn Àjọ Ìdíwọ̀n Ìgbẹ́kẹ̀lé Gbèsè, Àwọn Ilé Ìṣètò Ìtújáde Ìwé Ẹ̀rí Ìdókòwò àti iṣẹ́ mìíràn tí a forúkọ sílẹ̀ tí Ìgbìmọ̀ náà lè pinnu láti ìgbà dé ìgbà, tí wọ́n ń fún àwọn oníbàárà wọn ní ìmọ̀ràn ìdókòwò gẹ́gẹ́ bí àfikún iṣẹ́ ọjà olú-owó tí a forúkọ wọn sílẹ̀ fún nìkan, tí wọn kò sì gba ìsanwó àfikún pàtàkì fún fífúnni ní ìmọ̀ràn ìdókòwò;

Níwọ̀n ìgbà tí irú Olùṣiṣẹ́ Ọjà Olú-owó bẹ́ẹ̀ gbọ́dọ̀ tẹ̀lé àwọn ìpèsè tí a ṣàlàyé nínú àwọn ìtọ́nisọ́nà wọ̀nyí.

(4) Aṣojú Olùdámọ̀ràn Ìdókòwò

Gbogbo iṣẹ́ ìmọ̀ràn ìdókòwò gbọ́dọ̀ jẹ́ iṣẹ́ àwọn aṣojú tí a forúkọ sílẹ̀ (títí kan ṣíṣe ìwádìí ìdókòwò àti ìṣètò ìṣúná), a kò sì gbọ́dọ̀ fi iṣẹ́ náà lé ẹlòmíràn lọ́wọ́. Ní àfikún sí àwọn ìbéèrè ìforúkọsílẹ̀, gbogbo aṣojú olùdámọ̀ràn ìdókòwò gbọ́dọ̀ ní ẹ̀kọ́ tó yẹ àti ìwé ẹ̀rí láti ṣe iṣẹ́ yìí gẹ́gẹ́ bí a ṣe ṣàlàyé ní ìsàlẹ̀:

(a) Àwọn Ìwé Ẹ̀rí àti Ìrírí: Ẹni tí a forúkọ sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí aṣojú olùdámọ̀ràn ìdókòwò gbọ́dọ̀ ní àwọn ẹ̀rí yíyẹ tó kéré jù tí a sọ nísàlẹ̀ ní gbogbo ìgbà:

i. Ìwé ẹ̀rí iṣẹ́ amọ̀ja tàbí ìwé-ẹ̀rí ẹ̀kọ́ lẹ́yìn ìpele girádúẹ́ẹ̀tì nínú ìṣúná, ìṣirò owó, ìṣàkóso iṣẹ́-òwò, ìṣòwò, ètò ọrọ̀ ajé, ọjà olú-owó, iṣẹ́ ilé-ifowópamọ́, ìṣedúró tàbí sáyẹ́ǹsì ìṣirò ewu, láti ilé-ẹ̀kọ́ tàbí àjọ tí a mọ̀ sí ẹni tó lè fúnni ní ìwé-ẹ̀rí ẹ̀kọ́; tàbí

ii. Ẹni tí ó parí ẹ̀kọ́ girádúẹ́ẹ̀tì ní ẹ̀ka èyíkéyìí, tí ó sì ní ìrírí o kere tán ọdún márùn-ún nínú iṣẹ́ fífúnni ní ìmọ̀ràn nípa àwọn ọjà ìṣúná tàbí àwọn ìwé ẹ̀rí ìdókòwò, tàbí nínú ìṣàkóso àpò owó, dukia tàbí àpò ìdókòwò.

(b) Ìjẹ́rìí

Ẹni tí a forúkọ sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí aṣojú olùdámọ̀ràn ìdókòwò gbọ́dọ̀ ní, ní gbogbo ìgbà, ìjẹ́rìí nínú ìṣètò ìṣúná tàbí ìṣàkóso àpò owó, dukia tàbí àpò ìdókòwò, tàbí nínú iṣẹ́ ìmọ̀ràn ìdókòwò:

i. láti Nigerian Capital Market Institute; tàbí

ii. láti àjọ tàbí ilé-iṣẹ́ mìíràn èyíkéyìí, níwọ̀n ìgbà tí Nigerian Capital Market Institute bá ti fọwọ́ sí ìjẹ́rìí náà.

c. Gbogbo àwọn olùdámọ̀ràn ìdókòwò tí wọ́n ti wà tẹ́lẹ̀ gbọ́dọ̀ mú àwọn ìbéèrè ìjẹ́rìí wọ̀nyí ṣẹ láàárín ọdún kan láti ìgbà tí àwọn ìtọ́nisọ́nà wọ̀nyí bá bẹ̀rẹ̀.

2. Ṣíṣe/àfikún abẹ́-ìlànà tuntun (5) sí Ìlànà 97:

(5) Olùdámọ̀ràn ìdókòwò gbọ́dọ̀ tẹ̀lé Àwọn Ìlànà tí Ìgbìmọ̀ náà ti gbé jáde lórí iṣẹ́ ìmọ̀ràn ìdókòwò.