Iwu Ọhụrụ na Mgbanwe Dị Iche Iche e Mere n’Iwu na Ụkpụrụ nke Kọmishọn ahụ E bipụtara: Ọktoba 19, 2018
Nchịkọta Mgbanwe
Iwu ọhụrụ
(1) Iwu gbasara akwụkwọ nkekọ maka ọrụ na-echekwa gburugburu ebe obibi
Mgbanwe Dị Iche Iche
(1) Ịgụnye BVN dịka ụzọ ziri ezi e si amata ndị ahịa n’otu n’otu n’ahịa isi ego
(2) Iwu gbasara Ọrụ Ndụmọdụ Itinye Ego
(3) Mgbanwe e mere n’Iwu 61 — Akaụntụ onye nnọchi anya
(4) Mgbanwe e mere n’Iwu 96 & 97 — Ndị Ndụmọdụ Itinye Ego
AKWỤKWỌ NKEKỌ MAKA ỌRỤ NA-ECHEKWA GBURUGBURU EBE OBIBI
1.0 Aha/Ntụaka nke Iwu: Akwụkwọ nkekọ maka ọrụ na-echekwa gburugburu ebe obibi
1.1 Nkọwa Okwu
“akwụkwọ nkekọ maka ọrụ na-echekwa gburugburu ebe obibi” akwụkwọ nkekọ maka ọrụ na-echekwa gburugburu ebe obibi bụ ụdị ngwa ụgwọ ọ bụla nke a ga-eji naanị ego e nwetara na ya nye ego, ma ọ bụ nyegharịa ego, n’akụkụ ma ọ bụ n’ozuzu, maka ọrụ ọhụrụ na/ma ọ bụ ọrụ dịbu adị nke nwere mmetụta ọma n’ebe gburugburụ ebe obibi nọ.
“Oge ịlaghachi elele” Oge ịlaghachi elele pụtara oke oge n’oge gara aga nke onye na-ewepụta akwụkwọ nkekọ ga-alaghachi lelee iji chọpụta akụ ma ọ bụ ego e kesaburu maka ‘ọrụ gburugburụ ebe obibi ruru eru’ ndị a ga-etinye na akụkọ akwụkwọ nkekọ maka ọrụ na-echekwa gburugburu ebe obibi.
2.0 Ihe A Chọrọ Iji Ruo Eru
Ka ọrụ wee ruo eru dịka ọrụ gburugburụ ebe obibi, a ga-etinye ego ahụ n’otu ma ọ bụ karịa n’ime ihe ndị a:
a) Ike ume ọhụrụ na nke ga-adịgide adịgide
b) Ụgbọ njem na-adịghị emetọ ebe obibi
c) Nlekọta mmiri ga-adịgide adịgide
d) Ime mgbanwe iji nagide mgbanwe ihu igwe
e) Iji ike rụọ ọrụ nke ọma n’enweghị mmefu ike gabigara ókè
f) Nlekọta mkpofu ga-adịgide adịgide
g) Iji ala eme ihe n’ụzọ ga-adịgide adịgide
h) Nchekwa ụdị ndụ dị iche iche
i) Ụlọ na-echekwa gburugburụ ebe obibi (Mmepe Ala na Ụlọ Azụmahịa)
j) Ụdị ndị ọzọ ọ bụla Kọmishọn ahụ nwere ike ịkwado site n’oge ruo n’oge.
3.0 Ọnọdụ A Ga-emezu Iji Kwado akwụkwọ nkekọ maka ọrụ na-echekwa gburugburu ebe obibi
Na mgbakwunye na ihe a na-achọ n’ozuzu maka ndebanye mwepụta ngwa ụgwọ dịka e kwuru n’Iwu na Ụkpụrụ Kọmishọn ahụ maka Steeti, Ọchịchị Obodo, Gọọmenti, ụlọ ọrụ na ụlọ ọrụ ndị karịrị otu mba, onye na-ewepụta akwụkwọ nkekọ maka ọrụ na-echekwa gburugburu ebe obibi ga-etinyerịrị:
i. Akwụkwọ ozi sitere n’aka onye na-ewepụta akwụkwọ nkekọ nke ọ na-ekwe nkwa itinye ego niile e nwetara na akwụkwọ nkekọ ahụ n’ọrụ ma ọ bụ akụ ruru eru dịka ọrụ gburugburụ ebe obibi dịka iwu a si dị
ii. Nnyocha ma Akụkọ gbasara ike ịrụ ọrụ ahụ, nke ga-akọwa nke ọma uru a pụrụ ịtụ nke ọrụ ma ọ bụ akụ gburugburụ ebe obibi a tụrụ aro, dịka mbelata gas na-akpata okpomọkụ n’ụwa, mbelata iji mmiri na mbelata ikuku ndị na-emerụ ahụ.
iii. akwụkwọ nkọwa onyinye nke ga-agụnye ụdị ọrụ, ụkpụrụ e ji ahọpụta ọrụ, usoro e ji eme mkpebi, uru dịịrị gburugburụ ebe obibi, na otu a ga-esi jiri ma jikwaa ego e nwetara.
iv. Nnyocha ma ọ bụ asambodo nnwere onwe nke ụlọ ọrụ ma ọ bụ onye ọkachamara na-enye asambodo nke Kọmishọn ahụ kwadoro ma ọ bụ nabatara.
v. Akwụkwọ ndị ọzọ ọ bụla Kọmishọn ahụ nwere ike ịchọ
4.0 Iji na Ijikwa Ego E Nwetara
i. A ga-eji naanị ego fọdụrụ mgbe ewepụchara mmefu maka ebumnuche e kwuru n’akwụkwọ onyinye a kwadoro, a ga-esokwa ya dịka iwu ime ụlọ onye na-ewepụta bọndụ a kwadoro si kwuo; a ga-ekpughekwa iwu ahụ n’akwụkwọ onyinye.
ii. A ga-emeghe akaụntụ ebe a na-edobe ego ruo mgbe e mezuru ọnọdụ nkwekọrịta kpọmkwem maka ego fọdụrụ mgbe ewepụchara mmefu nke onyinye ahụ.
iii. A ga-edobe ego e nwetara n’aka onye nchekwa akụ, ndị nlekọta ntụkwasị obi aghaghị ịhụ na e ji ego ahụ mee ebumnuche e kwuru na akwụkwọ nkọwa onyinye.
iv. Onye na-ewepụta akwụkwọ nkekọ na ndị nlekọta ntụkwasị obi aghaghị ịbụ ndị nwere ikike ịbinye aka na akaụntụ ebe a na-edobe ego ruo mgbe e mezuru ọnọdụ nkwekọrịta ahụ.
v. Onye na-ewepụta akwụkwọ nkekọ ga-etinye ego e nwetara n’ọrụ gburugburụ ebe obibi n’ime oge e nyere dịka akwụkwọ nkọwa onyinye si kwuo.
vi. Ndị nlekọta ntụkwasị obi aghaghị itinye ego e nwetara nke a na-ekesabeghị n’ọrụ n’ime ngwa ahịa ego nke nwere ogo ntinye ego a kwadoro, nke na-agụnyeghị ọrụ ndị na-emepụta ọtụtụ gas na-akpata okpomọkụ n’ụwa ma na-adabaghị na ebumnuche akụ na ụba nwere obere ikuku carbon ma nwee ike idi mgbanwe ihu igwe.
5.0 Ịnye Akụkọ
i. Onye na-ewepụta akwụkwọ nkekọ ga-enye Kọmishọn ahụ na ahịa mgbanwe mbak (ma ọ bụrụ na e depụtara akwụkwọ nkekọ ahụ n’ebe ahụ), ọ dịkarịa ala otu ugboro n’afọ, Akụkọ akwụkwọ nkekọ maka ọrụ na-echekwa gburugburu ebe obibi nke nwere ndepụta ọrụ na akụ e kesara ego e nwetara nye ha, ruo ogologo oge akwụkwọ nkekọ ahụ dị. A ga-edekọ ma debe usoro na ikike ịnye akụkọ dịka akụkụ nke usoro akwụkwọ nkekọ maka ọrụ na-echekwa gburugburu ebe obibi nke onye na-ewepụta akwụkwọ nkekọ. Akụkọ akwụkwọ nkekọ maka ọrụ na-echekwa gburugburu ebe obibi ahụ ga-agụnye:
A. Nkọwa dị mkpirikpi nke ọrụ ndị ahụ na ego e kesara, gụnyere (ebe ọ ga-ekwe omume) pasent nke ego e nwetara e kesara n’ụdị ngalaba na ọrụ dị iche iche ruru eru, yana n’ịkwado ọrụ na n’ịkwado ọrụ ọzọ site n’ego ọhụrụ. Ọ bụrụ na nkwekọrịta nzuzo ma ọ bụ ihe gbasara asọmpi gbochie nkọwa zuru ezu a pụrụ ikpughe, a pụrụ ịkọ ozi ahụ n’ụzọ izugbe.
B. Mmetụta a na-atụ anya na ọrụ na akụ ndị ahụ ga-enwe
C. Ihe ngosi arụmọrụ a kọwara n’ụdị okwu na, ebe ọ ga-ekwe omume, ihe atụ arụmọrụ a tụrụ n’ọnụọgụ gbasara mmetụta ọrụ ndị ahụ
D. A ga-ekpughe usoro na echiche ndị bụ ntọala e ji akwadebe ihe ngosi na ọnụ ọgụgụ arụmọrụ.
ii. Onye na-ewepụta akwụkwọ nkekọ ga-ebipụta n’webụsaịtị ya ma ọ bụ n’ụzọ mgbasa ozi ọzọ akụkọ nyocha nke ụlọ ọrụ ọkachamara nnwere onwe na-enyocha ma ọ bụ na-enye asambodo nyere; ọ ga-emekwa nyocha ndị ọzọ kwa afọ banyere ọrụ gburugburụ ebe obibi na uru ha bara n’ebe gburugburụ ebe obibi nọ ruo mgbe oge akwụkwọ nkekọ ahụ gwụsịrị, kọọkwa nsonaazụ ha, bipụtakwa ya n’akụkọ kwa afọ ya na n’webụsaịtị ya ma ọ bụ n’ụzọ mgbasa ozi ọzọ. E kwesịrị itinye otu nnomi n’aka SEC.
6.0 Ịkwado Ọrụ Ọzọ Site n’Ego Ọhụrụ
Ọ bụrụ na onye na-ewepụta akwụkwọ nkekọ na-atụ aro iji akụkụ ego e nwetara site na mwepụta akwụkwọ nkekọ maka ọrụ na-echekwa gburugburu ebe obibi kwado ọzọ, site n’ego ọhụrụ, akụ gburugburụ ebe obibi dịbu adị, onye ahụ ga-akọwa nke ọma n’akwụkwọ onyinye nkọwa nke akpa itinye ego, akụ na ọrụ ndị a họpụtara maka nkwado ego ọzọ ahụ na, ebe ọ dị mkpa, oge ịlaghachi elele oge gara aga a na-atụ anya maka ọrụ ndị a na-enye ego nkwado ọzọ.
MGBANWE DỊ ICHE ICHE
A. ỊGỤNYE BVN DỊKA ỤZỌ KWESỊRỊ EKWESỊ E SI AMATA NDỊ AHỊA N'OTU N'OTU N'AHỊA ISI EGO
Mgbanwe (ịmepụta obere iwu ọhụrụ: Nkebi 46(2)(b): Onye Na-arụ Ọrụ n'Ahịa Isi Ego nwere ike iji Nọmba Nnyocha Akaụntụ Ụlọ Akụ (BVN) nyochaa ozi ndị ahịa nyere.
B. IWU GBASARA ỌRỤ NDỤMỌDỤ ITINYE EGO
Ntuziaka ndị a ga-emetụta Ndị Na-arụ Ọrụ n'Ahịa Isi Ego edebanyere aha dịka Ndị Ndụmọdụ Itinye Ego, yana Onye Na-arụ Ọrụ n'Ahịa Isi Ego ọ bụla na-enye ndụmọdụ itinye ego dịka e si kọwaa ya n'Iwu Investments and Securities Act (ISA) 2007.
1. Usoro Izugbe
Onye ndụmọdụ itinye ego ga-emerịrị ihe ndị a:
i) soro Usoro Omume Ọma maka Ndị Ndụmọdụ Itinye Ego na usoro omume izugbe maka CMOs niile na ndị ọrụ ha dịka e depụtara na Schedule IX nke Iwu na Ụkpụrụ SEC;
ii) debe ozi gbasara onye ahịa ya na nzuzo ma ghara ikpughe ozi ahụ ruo mgbe o nwetara nkwenye onye ahịa ahụ tupu oge eruo, ma e wezụga mgbe ikpughe ya dị mkpa iji soro iwu ma ọ bụ ntụziaka e nyere n'okpuru iwu;
iii) ghara ịbanye na azụmahịa maka akaụntụ nke ya nke na-emegide ndụmọdụ o nyere ndị ahịa, ruo ụbọchị iri na ise site n'ụbọchị o nyere ndụmọdụ ahụ; ma ọ bụrụ na, n'ime oge ahụ, onye ndụmọdụ itinye ego kwenyesiri ike na ọnọdụ agbanweela, ọ nwere ike ịbanye na azụmahịa ndị ahụ mgbe o zigara onye ahịa nyocha ọhụrụ o mere ma ọ dịkarịa ala awa iri abụọ na anọ tupu ya abanye na azụmahịa ahụ;
iv) dee ma soro atumatu na usoro ime ụlọ kwekọrọ na ụkpụrụ ndị a;
2. Ọrụ Ntụkwasị Obi Nye Ndị Ahịa
Onye Ndụmọdụ Itinye Ego ga-emerịrị ihe ndị a:
i) zere esemokwu ọdịmma ya na nke ndị ahịa, a machibidoro ya iji ntụkwasị obi onye ahịa mee ihe n'ụzọ na-ezighị ezi
ii) mara na e nwere ohere, ma n’ịma ama ma ọ bụ n’amaghị ama, nke inye ndụmọdụ nke ọdịmma nke ya metụtara; a pụkwara ịta ya ụta ọbụna ma ọ bụrụ na o nweghị ebumnuche imerụ onye ahịa ahụ ahụ, nakwa ọbụna ma onye ahịa ahụ enwetaghị mfu ego
iii) nwee usoro ga-ahụ na a na-emeso ndị ahịa niile n'ụzọ ziri ezi na nha anya
3. Ntụle Ihe Ize Ndụ Onye Ahịa Pụrụ Ịnagide
i) Onye Ndụmọdụ Itinye Ego ga-enyocha onye ahịa iji chọpụta ụdị ihe ize ndụ ọ nwere ike ịnagide. N'ime nyocha a, onye ndụmọdụ ahụ aghaghị ịtụle ihe ndị a gbasara onye ahịa:
a) afọ ndụ;
b) ọnọdụ ego;
c) ebumnuche itinye ego;
d) oke ihe ize ndụ ọ dị njikere ịnagide;
e) ọnọdụ pụrụ iche (ọ bụrụ na ọ dị);
f) ihe mgbochi (nke iwu ma ọ bụ ụdị ọzọ)
g) ogologo oge o zubere itinye ego; na
h) ihe ọ bụla ọzọ dị mkpa ka a tụlee
ii) Onye Ndụmọdụ Itinye Ego ga-akwadebe akwụkwọ ajụjụ na ngwaọrụ ndị ọzọ ọ hụrụ na ọ dị mkpa iji mata ụdị ihe ize ndụ onye ahịa nwere ike ịnagide. Akwụkwọ ajụjụ ahụ ga-abụ:
a) ihe dị iche na akwụkwọ e ji emeghe akaụntụ;
b) nke e dere n'asụsụ doro anya ma dị mfe nghọta; na
c) nke a hazighị ka ọ nwee ajụjụ na-eduga onye na-aza ha n'azịza ụfọdụ
iii) A ga-edekọ Nkwupụta Atumatu Itinye Ego (IPS) maka onye ahịa ọ bụla mgbe a mechara nyocha ihe ize ndụ ahụ.
iv) A ga-emelite ozi onye ahịa nyere na IPS ma ọ dịkarịa ala otu ugboro n'afọ.
4. Ikwekọ Ekwesị
Onye Ndụmọdụ Itinye Ego ga-ahụ na:
i) ndụmọdụ itinye ego e nyere kwekọrọ na IPS onye ahịa.
ii) o nwere ihe ndabere zuru oke ma ezi uche dị na ya maka ndụmọdụ ọ na-enye ndị ahịa. N'ihi ya, ọ dịịrị ya ịnyocha ma mee nchọpụta gbasara itinye ego ọ bụla ọ na-atụ aro.
iii) ọ ghọtara ụdị na ihe ize ndụ dị n'ụdị akụ ma ọ bụ ngwaahịa itinye ego ọ họọrọ maka ndị ahịa.
5. Ikpughere Ndị Ahịa Ozi
Mgbe Onye Ndụmọdụ Itinye Ego na-edegara ndị ahịa ozi a ga-ekpughe, ọ ga-ahụ na ederede ozi ndị ahụ adịghị esiri ike ịgụ karịa akụkụ ndị ọzọ nke akwụkwọ ndị ahụ.
Onye Ndụmọdụ Itinye Ego ga-ekpughere ndị ahịa ihe ndị a:
i) nye ndị ahịa na ndị nwere ike ịghọ ndị ahịa, ozi niile dị mkpa gbasara onwe ya, gụnyere azụmahịa ya, ndị ya na ha nwere njikọ, akụkọ mmekọrịta ya na ndị na-achịkwa ahịa, usoro na ọnọdụ ọ na-eji enye ọrụ ndụmọdụ, na eziokwu ndị ọzọ dị mkpa iji nyere ha aka ikpebi n'amamihe ma ha ga-amalite ma ọ bụ gaa n'ihu na mmekọrịta ndụmọdụ ha na ya;
ii) ụgwọ ọrụ ma ọ bụ uru ọ bụla (n'ego ma ọ bụ n'ụdị ọzọ) ya ma ọ bụ onye ya na ya nwere njikọ natara ma ọ bụ ga-anata maka ọrụ ịzụ ahịa gbasara ngwaahịa ma ọ bụ ngwa ahịa ego ndị ọ na-enye ndị ahịa ndụmọdụ itinye ego banyere ha;
iii) ụgwọ ọrụ niile, n'ụdị ọ bụla, o nwetara site n'iziga mmadụ n'ebe ọzọ n'ihe gbasara ndụmọdụ itinye ego o nyere;
iv) oke akụ o nwere ma ọ bụ ọnọdụ ya n'ime ngwaahịa itinye ego ma ọ bụ ngwa ahịa ego ndị bụ isiokwu ndụmọdụ itinye ego ahụ;
v) eziokwu niile gbasara esemokwu ọdịmma ma ọ bụ esemokwu nwere ike ibilite site na njikọ ọ bụla ya na onye na-ewepụta ngwa ahịa ego, ma ọ bụ eziokwu ndị ọzọ dị mkpa nwere ike imetụta nnwere onwe ya mgbe ọ na-enye ndụmọdụ itinye ego; na
vi) ịdọ aka ná ntị na nkwupụta ịjụ ibu ọrụ dị na akwụkwọ nkọwa onyinye, ihe mgbasa ozi, na akwụkwọ ọ bụla ọzọ dị mkpa gbasara itinye ego ọ na-atụ aro.
6. Idebe Ihe Ndekọ
Onye Ndụmọdụ Itinye Ego ga-edobe ihe ndekọ ndị a:
i) ihe ndekọ ịmata onye ahịa gị (KYC) gbasara onye ahịa;
ii) akụkọ nyocha ihe ize ndụ na IPS onye ahịa;
iii) nyocha ma ndụmọdụ a na-enye ọ dabara adaba;
iv) nnomi nkwekọrịta ya na ndị ahịa, ma ọ bụrụ na ọ dị;
v) ndụmọdụ itinye ego o nyere, ma e dere ya ede ma ọ bụ e kwuru ya n'ọnụ;
vi) ihe kpatara o ji ruo na ndụmọdụ itinye ego ahụ, nke e binyere aka na ya nke ọma ma dee ụbọchị ya; na
vii) akwụkwọ ndekọ nwere ndepụta ndị ahịa, ụbọchị e nyere ndụmọdụ, ụdị ndụmọdụ, ụdị itinye ego, na ụgwọ ọ bụla metụtara ya e tụrụ. A ga-edobe ma chekwaa ihe ndekọ ndị a n'ebe a pụrụ inweta ha ngwa ngwa ruo ọ dịkarịa ala afọ ise (5) site na njedebe afọ e mere ntinye ikpeazụ n'ihe ndekọ ahụ; ma n'ime afọ abụọ (2) mbụ, akwụkwọ ndị a a na-edobe ga-adị n'ọfịs kwesịrị ekwesị nke onye edebanyere aha.
C. Mgbanwe n’Iwu 61 — AKAỤNTỤ ONYE NNỌCHI ANYA
1. Mgbanwe e mere n'Iwu 61:
(1) Nkọwa okwu. Ịgbakwunye ihe ndị a na nkọwa okwu: Onye nnọchi anya pụtara onye ọrụ ahịa isi ego (CMO) ọ bụla Kọmishọn ahụ nyere ikike ijide akụ onye ahịa n’aha nke ya maka onye ahịa ya, nke na-edobe akụ ndị ahụ n’akaụntụ onye nnọchi anya. Ndị CMO dị otú ahụ gụnyere ndị nchekwa akụ, ndị nlekọta ntụkwasị obi, ndị njikwa ego na akpa itinye ego, ndị na-azụ ma na-ere akwụkwọ ego n’aha ndị ọzọ na ndị na-eme ya n’aha ndị ọzọ ma ọ bụ n’aha onwe ha, tinyere CMO ndị ọzọ Kọmishọn ahụ nwere ike inye ikike site n’oge ruo n’oge.
Akaụntụ onye nnọchi anya pụtara akaụntụ ngwa ahịa ego nke onye nnọchi anya e nyere ikike meghere ma na-elekọta dịka Iwu ndị a si dị.
Onye ahịa pụtara onye bụ ezigbo nwe ngwa ahịa ego na uru ego sitere na ha, onye nyere CMO ikike ijide ngwa ahịa ego ndị ahụ n'akaụntụ onye nnọchi anya.
2. Mgbanwe e mere n'Iwu 61 (2):
Ịchịkwa Akaụntụ onye nnọchi anya
(a) Itinye akwụkwọ arịrịọ
CMO nke Kọmishọn ahụ nyere ikike ijide ngwa ahịa ego maka ndị ahịa ya, nke chọrọ idobe ngwa ahịa ego ndị ahụ n'akaụntụ onye nnọchi anya, ga-etinye akwụkwọ arịrịọ n'aka Kọmishọn ahụ maka nkwado.
(b) Ihe A Chọrọ Ka Onye Na-arụ Ọrụ n'Ahịa Isi Ego Mezuo Iji Rụọ Akaụntụ onye nnọchi anya
Onye na-arụ ọrụ n'ahịa isi ego ga-emerịrị ihe ndị a:
i. n’oge niile, debe akụ a pụrụ ịtụgharị n’ego n’ime obere oge zuru ezu iji kwụọ ụgwọ ga-eru n’ime obere oge;
ii. nwee atumatu, usoro na njikwa ime ụlọ e dere ede, nke ga-eme ka e lekọta ọrụ onye nnọchi anya nke ọma ma chebe ma kewapụ akụ ndị ahịa;
iii. guzobe njikwa na usoro kwesịrị ekwesị maka ihe ize ndụ, nke na-enye ezigbo nkwenye na azụmahịa onye nnọchi anya ya ga-aga n'ihu n'ọdịnihu a pụrụ ịhụ;
iv. kwụọ onye ahịa onye nnọchi anya ọ bụla ụgwọ maka mfu ọ bụla o nwetara n'ihi na onye nnọchi anya ahụ mebiri nkwekọrịta ya na onye ahịa ahụ;
v. nyefee Kọmishọn ahụ akụkọ kwa nkeji afọ banyere ọrụ onye nnọchi anya ya n'ụdị e nyere n'iwu, kwa nkeji afọ.
(c) Nkwado onye ahịa
i. A gaghị edebanye ngwa ahịa ego onye ahịa n'akaụntụ onye nnọchi anya na-enweghị nkwenye onye ahịa ahụ. CMO ga-agwa onye ahịa ahụ n'akwụkwọ ihe iwu pụtara mgbe edebanyere ngwa ahịa ego n'akaụntụ onye nnọchi anya.
ii. CMO na onye ahịa ga-abanye na nkwekọrịta ọkọlọtọ. Nkwekọrịta ahụ ga-akọwa, n'etiti ihe ndị ọzọ, ntuziaka kpọmkwem onye ahịa nyere, tinyere ọrụ, ikike na ihe ndị CMO na onye ahịa ga-eme.
(d) Ihe Ndekọ Ndị Ahịa na Ngwa Ego
i. CMO nke na-edobe ngwa ahịa ego n'akaụntụ onye nnọchi anya ga-edobe ihe ndekọ ngwa ahịa ego nke onye ahịa ọ bụla n'otu n'otu. Ihe ndekọ ahụ ga-enwe mgbe niile aha na nọmba ndị ahịa metụtara ngwa ahịa ego edebanyere n'akaụntụ onye nnọchi anya, yana ọnụọgụ ngwa ahịa ego nkwekọrịta onye nnọchi anya ọ bụla kpuchiri. A ga-ahazi ihe ndekọ ahụ ka a ghara inwe obi abụọ banyere onye nwe ngwa ego ndị ahụ.
ii. CMO ga-enye onye ahịa ozugbo ozi ọ bụla onye ahịa ahụ chọrọ n'ụzọ ezi uche dị na ya gbasara akụ e jidere maka ya.
iii. CMO ga-echekwa ozi gbasara akaụntụ onye nnọchi anya ruo afọ 5 site na njedebe mmekọrịta azụmahịa ahụ.
(e) Ịmata Ngwa Ego Edebanyere n'Akaụntụ onye nnọchi anya
Onye na-edobe ndekọ ndị nwe akwụkwọ ego ga-amata akwụkwọ ego edebanyere n’akaụntụ onye nnọchi anya iche n’ihe ndekọ ya, ka a ghara inwe obi abụọ banyere akwụkwọ ego ndị dị n’akaụntụ onye nnọchi anya.
(f) Enweghịzi ike ịkwụ ụgwọ nke CMO
Ọ bụrụ na etinyere akụ CMO n'usoro ikpe enweghịzi ike ịkwụ ụgwọ, ma ọ bụ nye ya oge nkwụsị ịkwụ ụgwọ ya, ma ọ bụ kwụsị ọrụ CMO ahụ ma mechie ya, ma ọ bụ mee ihe yiri nke ahụ, onye ahịa nwere ike, dabere n'ihe ndekọ e nyere, wepụ ngwa ahịa ego ya n'akaụntụ onye nnọchi anya, ma ọ bụrụ na a naghị arụ ụka banyere onye nwe ha.
(g) Ikike Ngwa Ahịa Ego Na-enye
Ewezuga ikike ndị e nyere ebe a, ikike ndị ọzọ ngwa ahịa ego na-enye adịghị eso akaụntụ onye nnọchi anya. Ikike ịtụ vootu na nzukọ ndị nwe òkè adịghị eso akaụntụ onye nnọchi anya (ma e wezụga mgbe a chọrọ kpọmkwem ka e mee ya n'akwụkwọ).
(h) Ikike Ịnara Ịkwụ Ụgwọ na Ihe Ndị Ọzọ
E nyere CMO ikike ịnata ịkwụ ụgwọ n'aha ndị ahịa ya n'aka ndị na-ewepụta ngwa ahịa ego n'otu n'otu, gụnyere ikike ịnata uru mbak ma ọ bụ ịkwụ ụgwọ ọzọ, yana ikike inweta òkè ọhụrụ mgbe ego isi ụlọ ọrụ mụbara. CMO ga-edobe ịkwụ ụgwọ ndị a iche na akụ ndị ọzọ nke ya.
(i) Nlekọta na Ịnye Ozi
i. CMO ga-agwa onye ahịa maka ọrụ dịịrị ya inye Kọmishọn ahụ ozi n'okpuru ụkpụrụ a.
ii. Kọmishọn ahụ nwere ikike ịchọ ka CMO kpughee onye bụ ndị ahịa edebanyere dịka ndị nwe ngwa ahịa ego e jidere n'akaụntụ onye nnọchi anya n'oge ọ bụla a kpọmkwem.
iii. Ọ bụrụ na onye nnọchi anya nwere oke òkè ruru 10% n'otu ụlọ ọrụ, a ga-ezigara Kọmishọn ahụ ozugbo nkọwa ndị niile bụ ezigbo ndị nwe òkè na oke ha nwere, ma e mesịa kwa nkeji afọ.
iv. CMO ga-enye Kọmishọn ahụ ozi a chọrọ n'okpuru nkebi a n'ụdị na n'ime oge Kọmishọn ahụ kwuru.
(j) Ịkagbu Ndebanye Aha
i. Kọmishọn ahụ nwere ike ịkagbu nkwado enyere CMO ka ọ rụọ akaụntụ onye nnọchi anya:
(a) Ọ bụrụ na CMO emebi ndokwa dị n'Iwu na Ụkpụrụ Kọmishọn ahụ gbasara inye Kọmishọn ahụ ozi banyere akaụntụ onye nnọchi anya.
(b) Ọ bụrụ na CMO mee nnukwu mmebi ma ọ bụ mmebi ugboro ugboro nke ndokwa iwu ọrụ ya na-agbaso.
ii. Tupu ịkagbu nkwado dịka (i) (b) dị n'elu, a pụrụ inye CMO otu (1) ọnwa iji dozie ọnọdụ ahụ, ma ọ bụrụ na Kọmishọn ahụ chere na a pụrụ idozi ya.
iii. A ga-agwa bọọdụ ndị nduzi CMO ahụ n'akwụkwọ ma ọ bụrụ na a kagburu nkwado CMO ahụ nwere iji rụọ akaụntụ onye nnọchi anya.
iv. Ọ bụrụ na a kagburu nkwado CMO, a ga-ebufe akaụntụ onye nnọchi anya ya n'aka CMO ọzọ; a ga-arụkwa akaụntụ ahụ dịka akaụntụ onye nnọchi anya naanị ma ọ bụrụ na onye nnọchi anya abanye na nkwekọrịta ọhụrụ ya na CMO ọhụrụ ahụ.
D. Mgbanwe n’iwu 96 & 97 — NDỊ NDỤMỌDỤ ITINYE EGO. 1. Ịmepụta/ịgbakwunye obere iwu ọhụrụ (3) na (4) n’Iwu 96:
(3) Ndị A Gaghị Achọ Ka Ha Debanye Aha
A gaghị achọ ka ụdị ụlọ ọrụ ma ọ bụ ndị ọkachamara ndị a debanye aha dịka Ndị Ndụmọdụ Itinye Ego:
(a) Ụlọ ọrụ na ndị ọzọ e depụtara na Nkebi 315 nke Investments and Securities Act (ISA) 2007;
(b) Onye ndụmọdụ penshọn nke na-enye naanị ndụmọdụ itinye ego gbasara ngwaahịa penshọn, ma edebanyere aha ya maka ọrụ ahụ n'okpuru Iwu Penshọn;
(c) Ndị na-ekwu okwu izugbe n'ezi okwukwe gbasara ọnọdụ na-aga n'ahịa ego ma ọ bụ ahịa ngwa ahịa ego, ma ọ bụ gbasara ọnọdụ akụ na ụba, ma ọ bụrụ na okwu ndị ahụ akọwaghị otu ngwa ahịa ego ma ọ bụ ngwaahịa itinye ego kpọmkwem;
(d) Ndị otu òtù ọkachamara iwu kwadoro, ndị na-enye ndị ahịa ha ndụmọdụ itinye ego naanị dịka obere akụkụ nke ọrụ ọkachamara ha;
(e) Ndị na-azụ ma na-ere akwụkwọ ego n’aha ndị ọzọ ma ọ bụ n’aha onwe ha, ndị njikwa ego na akpa itinye ego, ụlọ ọrụ na-enye ọkwa ntozu ịkwụ ụgwọ, ụlọ ọrụ na-ahazi mwepụta akwụkwọ ego na ọrụ ndị ọzọ edebanyere aha Kọmishọn ahụ nwere ike ịkọwa site n’oge ruo n’oge, ndị na-enye ndị ahịa ha ndụmọdụ itinye ego naanị dịka akụkụ na-esonye n’ọrụ ahịa isi ego ha edebanyere aha, ma ghara ịnata ụgwọ pụrụ iche maka ndụmọdụ itinye ego ahụ;
Ma Onye Na-arụ Ọrụ n'Ahịa Isi Ego dị otu a ga-esoro ndokwa ndị dị na ntuziaka ndị a.
(4) Onye Nnọchiteanya Onye Ndụmọdụ Itinye Ego
Ọrụ niile metụtara ndụmọdụ itinye ego ga-abụ nke ndị nnọchiteanya edebanyere aha ga-arụ (gụnyere ime nchọpụta itinye ego na ịhazi atụmatụ ego), a gaghịkwa enyefe ndị ọzọ ọrụ ndị ahụ. Na mgbakwunye na ihe ndị a chọrọ maka ndebanye aha, ndị nnọchiteanya niile nke onye ndụmọdụ itinye ego aghaghị iru eru ma nweta asambodo iji rụọ ọrụ a dịka akọwara n'okpuru:
(a) Iru Eru na Ahụmịhe. Onye e debanyere aha dịka onye nnọchiteanya onye ndụmọdụ itinye ego ga-enwe mgbe niile opekata mpe otu n'ime iru eru ndị a:
i. iru eru ọkachamara ma ọ bụ ogo agụmakwụkwọ dị elu karịa nke mbụ n'ihe gbasara ego, akaụntụ, njikwa azụmahịa, azụmahịa, akụ na ụba, ahịa isi ego, ụlọ akụ, inshọransị ma ọ bụ sayensị mgbako ihe ize ndụ, site n'ụlọ akwụkwọ na-enye ogo agụmakwụkwọ ma ọ bụ òtù a nabatara; ma ọ bụ
ii. onye gụsịrị akwụkwọ n'ọzụzụ ọ bụla nke nwere ahụmịhe ọ dịkarịa ala afọ ise n'ọrụ metụtara ndụmọdụ gbasara ngwaahịa ego ma ọ bụ ngwa ahịa ego, ma ọ bụ njikwa ego itinye ego, akụ ma ọ bụ akpa itinye ego.
(b) Asambodo
Onye e debanyere aha dịka onye nnọchiteanya onye ndụmọdụ itinye ego ga-enwe mgbe niile asambodo gbasara ịhazi atụmatụ ego, ma ọ bụ njikwa ego itinye ego, akụ ma ọ bụ akpa itinye ego, ma ọ bụ ọrụ ndụmọdụ itinye ego:
i. sitere na Nigerian Capital Market Institute; ma ọ bụ
ii. sitere na òtù ma ọ bụ ụlọ ọrụ ọzọ ọ bụla, ma ọ bụrụ na Nigerian Capital Market Institute kwadoro asambodo ahụ.
c. Ndị Ndụmọdụ Itinye Ego niile dị adị ga-emezu ihe ndị a chọrọ maka asambodo n'ime otu afọ site na mgbe ntuziaka ndị a malitere ịrụ ọrụ.
2. Ịmepụta/ịgbakwunye obere iwu ọhụrụ (5) n'Iwu 97:
(5) Onye ndụmọdụ itinye ego ga-esoro Iwu Kọmishọn ahụ nyere gbasara ọrụ ndụmọdụ itinye ego.