Sabuwar Ƙa'ida da Gyare-gyare Iri-iri ga Dokoki da Ƙa'idojin Hukumar An wallafa: October 19, 2018
TAƘAITACCEN BAYANIN GYARE-GYARE
Sabuwar ƙa'ida
(1) Ƙa'idoji kan Takardun Bashin Muhalli
Gyare-gyare iri-iri
(1) Ƙara BVN a matsayin ingantacciyar hanyar tantance asalin daidaikun abokan ciniki a Kasuwar Jari
(2) Ƙa'ida kan Ayyukan Ba da Shawarar Zuba Jari
(3) Gyara ga Ƙa’ida 61—Asusun Wakilci (Nominee Accounts)
(4) Gyara ga Ƙa’idoji 96 & 97—Masu Ba da Shawarar Zuba Jari
TAKARDUN BASHIN MUHALLI (GREEN BONDS)
1.0 Sunan/Manazartar Ƙa'ida: Takardun Bashin Muhalli
1.1 Ma'anar Kalmomi
“Takardar Bashi ta Muhalli” Takardar Bashi ta Muhalli kowane irin takardar bashi ce da za a yi amfani da duk kuɗin da aka samu daga gare ta kawai wajen samar ko sake samar da kuɗi, gaba ɗaya ko wani ɓangare, ga sabbin ayyuka ko ayyukan da ke akwai waɗanda ke da tasiri mai kyau ga muhalli.
“Lokacin Duban Baya” Lokacin duban baya yana nufin iyakar lokacin baya da mai fitar da takardar zai koma ya duba domin gano kadarori ko kuɗin da aka riga aka bayar ga irin waɗannan ‘ayyukan muhalli da suka cancanta’ waɗanda za a haɗa a rahoton Takardar Bashi ta Muhalli.
2.0 Cancanta
Domin aiki ya cancanci zama aikin muhalli, dole ne a zuba kuɗin a ɗaya ko fiye daga cikin waɗannan:
a) Makamashi mai sabuntawa da ɗorewa
b) Sufuri mai tsafta
c) Gudanar da ruwa cikin ɗorewa
d) Daidaitawa da sauyin yanayi
e) Ingancin amfani da makamashi
f) Gudanar da sharar gida cikin ɗorewa
g) Amfani da ƙasa cikin ɗorewa
h) Kiyaye bambancin halittu
i) Gine-gine masu dacewa da muhalli (Haɓaka Kadarorin Gine-ginen Kasuwanci)
j) Duk wasu nau'o'i da hukumar za ta amince da su daga lokaci zuwa lokaci.
3.0 Sharuɗɗan Amincewa da Takardar Bashi ta Muhalli
Baya ga buƙatun rajista na gaba ɗaya don fitar da takardun bashi da aka bayyana a Dokoki da Ƙa'idojin Hukumar ga Jihohi, Ƙananan Hukumomi, Gwamnati, Kamfanoni da hukumomin ƙasashe da dama, mai fitar da Takardar Bashi ta Muhalli zai gabatar da:
i. Wasiƙa daga mai fitar da takardar wadda ke ɗauke da alƙawarin zuba duk kuɗin da aka samu daga takardar a ayyuka ko kadarorin da suka cancanci zama ayyukan muhalli bisa wannan ƙa'ida
ii. Binciken yiwuwar aiwatarwa da rahoto da ke fayyace fa'idodin aikin muhalli ko kadarorin da aka tsara waɗanda za a iya auna su, kamar rage fitar da iskar gas mai dumama yanayi, rage amfani da ruwa da rage fitar da abubuwa masu cutarwa.
iii. Takardar bayanin tayin da za ta ƙunshi nau'o'in ayyuka, sharuɗɗan zaɓen ayyuka, hanyoyin yanke shawara, fa'idodin muhalli, da amfani da kula da kuɗin da aka samu.
iv. Tantancewa ko takardar shaida mai zaman kanta daga ƙwararriyar hukuma ko mutum mai bayar da takardar shaida wanda hukumar ta amince da shi ko ta gane shi.
v. Duk wasu takardu da hukumar za ta iya buƙata
4.0 Amfani da Kula da Kuɗin da Aka Samu
i. Za a yi amfani da kuɗin da ya rage bayan cire kashe-kashe kawai don manufar da aka bayyana a takardun tayin da aka amince da su, kuma a bi sawunsa kamar yadda manufar cikin gida ta mai fitar da takardar da aka amince da ita ta bayyana; dole ne a bayyana wannan manufa a takardun tayin.
ii. Za a buɗe asusun riƙon kuɗi ƙarƙashin sharuɗɗa (escrow) na musamman don kuɗin da ya rage bayan cire kashe-kashen tayin.
iii. Za a ajiye kuɗin da aka samu a hannun Mai Ajiyar Dukiya, kuma Amintattun Masu Kula da Dukiya za su tabbatar da cewa an yi amfani da kuɗin don manufar da aka bayyana a takardar bayanin tayin.
iv. Mai fitar da takardar da Amintattun Masu Kula da Dukiya su ne za su sanya hannu a asusun riƙon kuɗi ƙarƙashin sharuɗɗa (escrow).
v. Mai fitar da takardar zai zuba kuɗin a ayyukan muhalli cikin wa'adin da aka tsara a takardar bayanin tayin.
vi. Amintattun Masu Kula da Dukiya za su zuba kuɗin da ba a ware ba a kayan aikin kasuwar kuɗi masu ƙimar bashi ta matakin zuba jari, waɗanda ba su haɗa da ayyukan da ke fitar da iskar gas mai dumama yanayi sosai ba, domin irin waɗannan ayyukan sun saɓa wa cimma tattalin arziki mai ƙarancin fitar da carbon kuma mai jure sauyin yanayi.
5.0 Gabatar da Rahotanni
i. Mai fitar da takardar zai gabatar wa hukumar da kasuwar musayar takardun jari (inda aka jera takardar), aƙalla sau ɗaya a shekara, Rahoton Takardar Bashi ta Muhalli mai ɗauke da jerin ayyuka da kadarorin da aka ware kuɗin gare su, a duk tsawon rayuwar takardar bashin. Za a rubuta kuma a adana tsarin gabatar da rahoto da hukumar da ke da alhaki a matsayin ɓangare na Tsarin Takardar Bashi ta Muhalli na mai fitar da takardar. Rahoton Takardar Bashi ta Muhalli zai ƙunshi:
A. Taƙaitaccen bayanin ayyukan da adadin kuɗin da aka bayar, ciki har da (idan zai yiwu) kaso cikin ɗari na kuɗin da aka ware ga fannoni da nau'o'in ayyuka daban-daban da suka cancanta, da kuma ga samar da kuɗi da sake samar da kuɗi. Idan yarjejeniyar sirri ko la'akari da gasa sun takaita adadin bayanan da za a iya bayyana, ana iya gabatar da bayanan a jimlace.
B. Tasirin da ake sa ran aikin da kadarorin za su haifar
C. Alamomin nuna sakamako ta fuskar inganci da, idan zai yiwu, ma'aunin tasiri ta fuskar adadi na ayyukan
D. Dole ne a bayyana hanyar da aka bi da hasashen da aka dogara da su wajen shirya alamomi da ma'aunan sakamako.
ii. Mai fitar da takardar zai wallafa rahoton tantancewa daga ƙwararriyar hukuma mai zaman kanta mai tantancewa ko bayar da takardar shaida a shafinsa na intanet ko wasu kafofi, sannan ya gudanar da tantancewar bi-da-bi duk shekara kan ayyukan muhalli da fa'idodin muhallinsu tare da gabatar da rahotonsu a duk tsawon lokacin takardar bashin. Zai kuma wallafa hakan a rahotonsa na shekara da shafinsa na intanet ko wasu kafofi, kuma ya kamata a miƙa kwafinsa ga SEC.
6.0 Sake Samar da Kuɗi
Idan mai fitar da takardar ya yi niyyar amfani da wani ɓangare na kuɗin da aka samu daga fitar da Takardun Bashin Muhalli wajen sake samar da kuɗi ga kadarorin muhalli da ke akwai, dole ne ya bayyana a takardar tayin cikakkun bayanan tarin jari/kadarori/ayyukan da aka ware don haka, tare da lokacin baya da ake sa ran za a koma a duba na ayyukan da za a sake samar musu da kuɗi, gwargwadon dacewa.
SAURAN GYARE-GYARE
A. HAƊA BVN A MATSAYIN INGANTACCIYAR HANYAR GANE ƊAIƊAIKUN ABOKAN CINIKI A KASUWAR JARI
Gyara (Ƙirƙirar sabon ƙaramin ƙa'ida: Sashe na 46(2)(b): Mai Gudanar da Harkokin Kasuwar Jari na iya amfani da Lambar Tabbatarwar Banki (BVN) a matsayin hanyar tabbatar da bayanan da abokan ciniki suka bayar.
B. ƘA'IDOJI KAN AYYUKAN BA DA SHAWARAR SAKA JARI
Jagororin da ke gaba za su shafi Masu Gudanar da Harkokin Kasuwar Jari da aka yi wa rajista a matsayin Masu Ba da Shawarar Saka Jari, da duk wani Mai Gudanar da Harkokin Kasuwar Jari da ke ba da shawarar saka jari kamar yadda aka bayyana a Investments and Securities Act, (ISA) 2007.
1. Gaba ɗaya
Mai ba da shawarar saka jari dole ne ya:
i) bi Ƙa’idojin Ɗabi’a ga Masu Ba da Shawarar Zuba Jari da ƙa'idodin ɗabi'a na gaba ɗaya ga duk CMOs da ma'aikatansu, kamar yadda aka tanada a Jadawali na IX na Dokoki da Ƙa’idojin SEC;
ii) kiyaye sirrin bayanan abokin cinikinsa, kuma kada ya bayyana su sai bayan ya samu yardar abokin cinikin tun farko, in ban da inda bayyana bayanan ya zama dole domin bin doka ko umarnin doka;
iii) kada ya yi ciniki na kansa wanda ya saba wa shawarar da ya bai wa abokan ciniki na tsawon kwanaki goma sha biyar daga ranar ba da shawarar; sai dai idan, a cikin wannan lokacin, mai ba da shawarar ya gamsu cewa yanayi ya sauya, zai iya yin irin wannan ciniki bayan ya sanar da abokin cinikin sabon kimantawarsa aƙalla sa'o'i ashirin da huɗu kafin yin cinikin;
iv) rubuta kuma ya bi manufofi da hanyoyin aiki na cikin gida da suka dace da waɗannan ƙa'idoji;
2. Wajibai na Riƙon Amana ga Abokan Ciniki
Mai Ba da Shawarar Saka Jari dole ne ya:
i) guji karo na muradu da abokan ciniki, kuma an hana shi cin moriyar amanar abokin ciniki ta hanyar rashin adalci
ii) kula da yiwuwar ba da shawarar da ba ta tsaka-tsaki ba, ko da hakan da gangan ne ko ba da gangan ba; ana iya ganin ya yi kuskure ko da bai yi niyyar cutar da abokin ciniki ba, kuma ko da abokin cinikin bai yi asarar kuɗi ba
iii) tanadi hanyoyin aiki da ke tabbatar da cewa ana mu'amala da duk abokan ciniki cikin adalci da daidaito
3. Kimanta Haɗarin Abokin Ciniki
i) Mai Ba da Shawarar Saka Jari dole ne ya kimanta abokin ciniki domin gano yanayin haɗarinsa. A lokacin kimanta yanayin haɗarin abokin ciniki, mai ba da shawarar dole ne ya yi la'akari da abubuwan abokin cinikin kamar haka;
a) shekarunsa;
b) halin kuɗinsa;
c) manufofin saka jarinsa;
d) irin haɗarin da yake son ɗauka;
e) yanayinsa na musamman (idan akwai);
f) ƙuntatawa (ta doka ko akasin haka)
g) tsawon lokacin da ya ware don saka jari kuma;
h) duk wani abu da ake buƙatar kimantawa
ii) Mai Ba da Shawarar Saka Jari dole ne ya tsara jerin tambayoyi da sauran kayan aiki kamar yadda ake ganin sun zama dole wajen gano yanayin haɗarin abokin ciniki. Jerin tambayoyin dole ne ya;
a) kasance daban kuma a ware shi daga fom ɗin buɗe asusu;
b) kasance an rubuta shi da harshe bayyananne mai sauƙin fahimta; kuma
c) kada a tsara shi ta yadda zai ƙunshi tambayoyin da ke ja-gorantar amsa
iii) Dole ne a rubuta Bayanin Manufofin Zuba Jari (Bayanin Manufar Zuba Jari, IPS) ga kowane abokin ciniki bayan kammala aikin kimanta haɗari.
iv) Dole ne a sabunta bayanan da abokin ciniki ya bayar da IPS aƙalla sau ɗaya a shekara.
4. Dacewa (Suitability)
Mai Ba da Shawarar Saka Jari dole ne ya tabbatar da cewa:
i) Shawarar saka jari da aka bayar ta dace da IPS na abokin ciniki.
ii) Yana da isasshen tushe mai ma'ana na ba abokan ciniki shawarwari. Saboda haka, yana da alhakin bincika duk wani saka jari da yake ba da shawara a kansa.
iii) Ya fahimci yanayi da haɗarin rukunonin kadarori ko kayayyakin saka jari da aka zaɓa wa abokan ciniki.
5. Bayyana Bayanai ga Abokan Ciniki
Lokacin bayyana bayanai ga abokan ciniki a rubuce, Mai Ba da Shawarar Saka Jari dole ne ya tabbatar cewa bayanan da aka bayyana ba su fi sauran rubutun cikin takardun wahalar karantawa ba.
Mai Ba da Shawarar Saka Jari dole ne ya bayyana wa abokan ciniki;
i) da masu shirin zama abokan ciniki, duk muhimman bayanai game da kansa, ciki har da kasuwancinsa, ɓangarorin da ke da alaƙa da shi, tarihin hulɗarsa da hukumomin sa ido, sharuɗɗan da yake bayar da ayyukan shawara a kansu, da sauran muhimman bayanai da ake buƙata domin taimaka musu yanke shawara bisa sani kan fara ko ci gaba da alaƙar neman shawararsa;
ii) duk wani abu mai ƙima ko ladan aiki (na kuɗi ko akasin haka) da shi ko wani ɓangaren da ke da alaƙa da shi ya karɓa ko zai karɓa saboda ayyukan ciniki da suka shafi kayayyaki ko takardun jarin da ake ba abokan ciniki shawarar saka jari a kansu;
iii) duk ladan aiki da ya samu ta kowace hanya daga tura wasu mutane dangane da shawarar saka jari da ya bayar
iv) hannun jarinsa ko matsayinsa a kayayyakin saka jari ko takardun jarin da shawarar saka jari ta shafa;
v) duk bayanai kan karo na muradu ko yiwuwar karo na muradu da ke da alaƙa da kowace dangantaka da mai fitar da takardun jari, ko wasu muhimman bayanai da za su iya rage 'yancin kansa wajen ba da shawarar saka jari; kuma
vi) gargaɗi da bayanan iyakance alhaki da ke cikin takardun tayin zuba jari (prospectuses), kayan talla, da duk wasu takardu masu alaƙa da saka jarin da yake ba da shawara a kansu
6. Adana Bayanai
Mai Ba da Shawarar Saka Jari dole ne ya adana waɗannan bayanai;
i) bayanan Tantance Abokin Ciniki (KYC) na abokin ciniki;
ii) rahoton kimanta haɗari da IPS na abokin ciniki
iii) kimanta dacewar shawarar da ake bayarwa
iv) kwafin yarjejeniyoyi da abokan ciniki, idan akwai;
v) shawarar saka jari da aka bayar, ko a rubuce ko a baki;
vi) dalilan da suka sa aka ba da shawarar saka jari, waɗanda aka sa wa hannu da kwanan wata yadda ya dace; kuma
vii) rijistar da ta ƙunshi jerin abokan ciniki, ranar ba da shawara, nau'in shawarar, rukunin saka jari, da duk kuɗaɗen da aka caje masu alaƙa da ita. Da sharaɗin cewa za a adana waɗannan bayanai a wurin da za a iya samun su cikin sauƙi na tsawon da bai gaza shekaru biyar (5) ba daga ƙarshen shekarar da aka yi shigarwar ƙarshe a bayanan; kuma da sharaɗin cewa a cikin shekaru biyu (2) na farko, dole ne a adana takardun a ofishin da ya dace na mutumin da aka yi wa rajista.
C. GYARA GA ƘA'IDA TA 61—ASUSUN RIƘON KADARA A MADADIN WANI
1. Gyara ga Ƙa'ida ta 61:
(1) Ma'anar kalmomi—ƙarin waɗannan ga ma'anar kalmomi: Wanda Aka Naɗa Ya Riƙe Kadara a Madadin Wani na nufin duk wani Mai Gudanar da Harkokin Kasuwar Jari (CMO) da Hukumar ta ba izini ya riƙe kadarorin abokan cinikinsa da sunansa a madadin abokin cinikinsa, kuma yake riƙe da irin waɗannan kadarori a asusun riƙon kadara a madadin wani. Irin waɗannan CMOs sun haɗa da Masu Riƙon Kadarori, Amintattu, Masu Gudanar da Asusun/Tarin Zuba Jari, Dillalan Hannun Jari da Dillalai/Masu Ciniki, da duk wani CMO da Hukumar za ta iya ba izini daga lokaci zuwa lokaci.
Asusun Riƙon Kadara a Madadin Wani na nufin asusun takardun jari da wakilin riƙon kadara da aka ba izini ya buɗe kuma yake kula da shi bisa waɗannan Ƙa'idoji.
Abokin Ciniki na nufin mutumin da shi ne ainihin mai cin gajiyar mallakar takardun jari da fa'idodin kuɗinsu, kuma ya ba CMO izini ya riƙe irin waɗannan takardun jari a asusun riƙon kadara a madadin wani.
2. Gyara ga Ƙa'ida ta 61 (2) :
Ƙa'idojin Kula da Asusun Riƙon Kadara a Madadin Wani
(a) Neman Amincewa
CMO da Hukumar ta ba izini ya riƙe takardun jari a madadin abokan cinikinsa, kuma yake son riƙe su a asusun riƙon kadara a madadin wani, dole ne ya nemi amincewar Hukumar.
(b) Sharuɗɗan Cancanta ga Mai Gudanar da Harkokin Kasuwar Jari da ke Neman Gudanar da Asusun Riƙon Kadara a Madadin Wani
Mai Gudanar da Harkokin Kasuwar Jari dole ne ya:
i. a kowane lokaci ya riƙe kadarorin gajeren lokaci masu isa su biya basussukansa na gajeren lokaci;
ii. ya riƙe rubutattun manufofi, hanyoyin aiki, da matakan kula na cikin gida da ke tabbatar da ingantaccen gudanar da aikin riƙon kadara a madadin wasu tare da karewa da ware kadarorin abokan ciniki;
iii. ya tanadi matakan kula da haɗari da hanyoyin aiki da suka dace, waɗanda ke ba da tabbaci mai ƙarfi cewa kasuwancinsa na riƙon kadara a madadin wasu zai ci gaba a nan gaba mai iya hango;
iv. ya biya diyya ga kowane abokin cinikin wakilin riƙon kadara kan duk asarar da ya yi sakamakon karya yarjejeniyar da wakilin riƙon kadara ya yi da abokin cinikin;
v. ya miƙa rahotanni ga Hukumar kan ayyukan riƙon kadara a madadin wasu, a tsarin da aka ƙayyade, a kowane zango na wata uku.
(c) Amincewar Abokin Ciniki
i. Ba za a yi rajistar takardun jarin abokin ciniki a asusun riƙon kadara a madadin wani ba sai da yardarsa. CMO dole ne ya sanar da abokin cinikin a rubuce game da tasirin doka na rajistar takardun jari a asusun riƙon kadara a madadin wani.
ii. Dole ne CMO da abokin ciniki su ƙulla daidaitacciyar yarjejeniya. Dole ne yarjejeniyar ta fayyace, tsakanin sauran abubuwa, takamaiman umarnin abokin cinikin da kuma wajibai, haƙƙoƙi da alhakin CMO da abokin cinikin.
(d) Bayanan Abokan Ciniki da Kayan Aikin Kuɗi
i. CMO da ke riƙe da takardun jari a asusun riƙon kadara a madadin wani dole ne ya adana bayanan takardun jarin kowane abokin ciniki ɗaya-ɗaya. Bayanai dole ne koyaushe su ƙunshi sunaye da lambobin abokan cinikin da ke da alaƙa da takardun jarin da aka yi wa rajista a asusun riƙon kadara a madadin wani, da adadin takardun jarin da kowace yarjejeniyar riƙon kadara a madadin wani ta shafa. Dole ne a shirya bayanan ta yadda ba za a samu shakku game da mallakar kayan aikin kuɗin ba.
ii. CMO dole ne ya ba abokin ciniki nan take duk bayanin da abokin cinikin yake buƙata bisa dalili game da kadarorin da ake riƙewa a madadinsa.
iii. CMO dole ne ya adana bayanan asusun riƙon kadara a madadin wani na tsawon shekaru 5 daga ƙarshen alaƙar kasuwanci.
(e) Gano Kayan Aikin Kuɗi da Aka Yi wa Rajista a Asusun Riƙon Kadara a Madadin Wani
Mai rajistar takardun jari dole ne ya ware takardun jarin da aka yi wa rajista a asusun riƙon kadara a madadin wani a cikin bayanansa, ta yadda ba za a samu shakku kan waɗanne takardun jari ne ake riƙewa a asusun riƙon kadara a madadin wani ba.
(f) Fatarar Kuɗin CMO
Idan kadarorin CMO sun shiga tsarin fatarar kuɗi, ko an ba da ɗan dakatawa kan biyan basussukansa, ko an rushe CMO, ko an ɗauki matakai makamantan haka, abokin ciniki na iya, bisa bayanan da aka bayar, cire takardun jarinsa daga asusun riƙon kadara a madadin wani, da sharaɗin cewa ba a takaddama kan mallakarsu.
(g) Haƙƙoƙin da Takardun Jari ke Bayarwa
Babu wasu haƙƙoƙin da takardun jari ke bayarwa, baya ga haƙƙoƙin da aka tanada a nan, da ke haɗe da asusun riƙon kadara a madadin wani. Haƙƙin jefa ƙuri'a a taron masu hannun jari ba ya haɗe da asusun riƙon kadara a madadin wani (sai idan an buƙaci hakan a sarari a rubuce).
(h) Izinin Karɓar Kuɗaɗe da Sauransu
An ba CMO izinin karɓar kuɗaɗe a madadin abokan cinikinsa daga masu fitar da takardun jari ɗaya-ɗaya, ciki har da haƙƙin rabon riba ko wasu kuɗaɗe, da haƙƙin sabbin hannun jari idan an ƙara babban jarin hannun jari. Dole ne CMO ya ware waɗannan kuɗaɗe daga sauran kadarorinsa.
(i) Sa Ido da Bayar da Bayanai
i. Dole ne CMO ya sanar da abokin ciniki wajibcin ba Hukumar bayanai a ƙarƙashin wannan ƙa'ida.
ii. Hukumar na da haƙƙin neman CMO ya bayyana ainihin abokan cinikin da aka yi wa rajista a matsayin masu mallakar takardun jarin da ke cikin asusun riƙon kadara a madadin wani a kowane takamaiman lokaci.
iii. Idan wakilin riƙon kadara ya riƙe hannun jari har zuwa 10% a kamfani guda, dole ne a tura wa Hukumar cikakkun bayanan duk ainihin masu cin gajiyar mallaka da abin da kowannensu ya mallaka nan take, sannan a kowane kwata bayan haka.
iv. Dole ne CMO ya ba Hukumar bayanan da ake buƙata a ƙarƙashin wannan sashe a tsarin da cikin wa'adin da Hukumar ta ƙayyade.
(j) Soke Rajista
i. Hukumar na iya soke amincewar da aka ba CMO don gudanar da asusun riƙon kadara a madadin wani:
(a) Idan CMO ya saɓa wa tanadin dokoki da ƙa'idojin Hukumar game da ba Hukumar bayanai kan asusun riƙon kadara a madadin wani.
(b) Idan CMO ya yi saɓawa mai tsanani ko maimaitacciyar saɓawa ga tanade-tanaden doka da ayyukansa ke ƙarƙashinsu.
ii. Kafin duk wani soke amincewa bisa (i) (b) a sama, ana iya ba CMO wa'adin wata ɗaya (1) don gyara lamarin, idan Hukumar ta ga cewa gyara zai yiwu.
iii. Dole ne a sanar da kwamitin gudanarwa na CMO a rubuce game da soke amincewar CMO don gudanar da asusun riƙon kadara a madadin wani.
iv. Idan an soke amincewar CMO, dole ne a miƙa asusun riƙon kadara a madadin wani ga wani CMO, wanda zai gudanar da su a matsayin asusun riƙon kadara a madadin wani ne kawai idan wakilin riƙon kadara ya ƙulla sabuwar yarjejeniya da sabon CMO.
D. GYARA GA ƘA'IDOJI NA 96 & 97—MASU BA DA SHAWARAR SAKA JARI1. Ƙirƙira/ƙara sababbin ƙananan ƙa'idoji (3) da (4) ga Ƙa'ida ta 96:
(3) Waɗanda Aka Keɓe daga Wajibcin Yin Rajista
Za a keɓe waɗannan rukunonin cibiyoyi ko ƙwararru daga yin rajista a matsayin Masu Ba da Shawarar Saka Jari:
(a) Cibiyoyi da hukumomin da aka jera a Sashe na 315 na Investments and Securities Act (ISA) 2007;
(b) Mai ba da shawarar fensho wanda ke ba da shawarar saka jari kan kayayyakin fensho kawai, kuma aka yi masa rajista a ƙarƙashin Pensions Act don wannan aiki;
(c) Mutanen da ke yin sharhi na gaba ɗaya cikin kyakkyawar niyya game da yanayin kasuwar kuɗi ko kasuwar takardun jari, ko halin tattalin arziki, idan irin waɗannan sharhin ba su ambaci takamaiman takardun jari ko kayan saka jari ba;
(d) Membobin ƙungiyoyin ƙwararru da doka ta amince da su, waɗanda ke ba abokan cinikinsu shawarar saka jari, da sharaɗin cewa shawarar saka jarin ta kasance ƙarin aiki ne kawai da ke tare da gudanar da sana'arsu;
(e) Dillalai/masu ciniki, Masu Gudanar da Asusun/Tarin Zuba Jari, Hukumomin Tantance Ƙimar Bashi, Kamfanonin Shirya Fitar da Takardun Jari, da duk wani nau'in aikin da aka yi wa rajista da Hukumar za ta iya ƙayyade daga lokaci zuwa lokaci, waɗanda ke ba abokan cinikinsu shawarar saka jari a matsayin ƙarin ɓangare kawai na ayyukansu na kasuwar jari da aka yi wa rajista, kuma ba sa karɓar wani lada na musamman saboda ba da shawarar saka jari;
Da sharaɗin cewa irin wannan Mai Gudanar da Harkokin Kasuwar Jari dole ne ya bi tanade-tanaden da aka ƙayyade a waɗannan jagorori.
(4) Wakilin Mai Ba da Shawarar Saka Jari
Dole ne wakilan da aka yi wa rajista su gudanar da duk ayyukan ba da shawarar saka jari (ciki har da yin binciken saka jari da tsara harkokin kuɗi, kuma ba za a miƙa su ga wasu ba. Baya ga sharuɗɗan rajista, duk wakilan masu ba da shawarar saka jari dole ne su kasance masu cancanta kuma suna da takardar shaida don wannan aiki kamar yadda aka ƙayyade a ƙasa:
(a) Cancanta da Kwarewa—Mutumin da aka yi wa rajista a matsayin wakilin mai ba da shawarar saka jari dole ne ya kasance da waɗannan mafi ƙarancin cancanta a kowane lokaci:
i. Takardar cancantar ƙwararru ko digiri na gaba da digiri na farko a fannin kuɗi, lissafin kuɗi, gudanar da kasuwanci, kasuwanci, tattalin arziki, kasuwar jari, banki, inshora ko ilimin ƙididdigar haɗari daga cibiya ko ƙungiyar da aka amince da ita mai ba da digiri; ko
ii. Mutum mai digiri a kowane fanni, wanda yake da aƙalla shekaru biyar na kwarewa a ayyukan da suka shafi ba da shawara kan kayayyakin kuɗi ko takardun jari, ko gudanar da asusun zuba jari ko kadarori ko tarin saka jari.
(b) Takardar Shaida
Mutumin da aka yi wa rajista a matsayin wakilin mai ba da shawarar saka jari dole ne ya kasance, a kowane lokaci, da takardar shaida kan tsara harkokin kuɗi ko gudanar da asusun zuba jari ko kadarori ko tarin saka jari, ko ayyukan ba da shawarar saka jari:
i. daga Nigerian Capital Market Institute; ko
ii. daga kowace ƙungiya ko cibiya, da sharaɗin cewa Nigerian Capital Market Institute ta amince da wannan takardar shaida.
c. Duk Masu Ba da Shawarar Saka Jari da ke akwai dole ne su bi waɗannan sharuɗɗan takardar shaida cikin shekara guda daga fara aiwatar da waɗannan jagorori.
2. Ƙirƙira/ƙara sabon ƙaramin ƙa'ida (5) ga Ƙa'ida ta 97:
(5) Mai ba da shawarar saka jari dole ne ya bi Ƙa'idojin da Hukumar ta fitar kan ayyukan ba da shawarar saka jari.