Àwọn Ìlànà SEC Tó Ní Í Ṣe Pẹ̀lú Ìwé Gbèsè Tí a tẹ̀ jáde: November 17, 2023
Wo ìtọ́nisọ́nà tó ń ṣàkóso ìpèsè àti ìṣòwò ìwé gbèsè; kọ́ nípa ìgbésẹ̀ ìtẹ̀lé òfin, àwọn ìbéèrè ṣíṣí àlàyé payá àti ààbò tó ń rí i dájú pé ìwà títọ́ àti ìdúróṣinṣin ọjà olú-owó gbèsè Nàìjíríà wà.

(Gẹ́gẹ́ bí ó ṣe wà ní 24 Oṣù Kẹta 2010)
Ìlànà 40. Àwọn Ọ̀nà/Irú Ohun Èlò Ìdókòwò Tí A Lè Forúkọsílẹ̀
(A) Gbogbo ohun èlò ìdókòwò tí a fi àwọn ọ̀nà wọ̀nyí pèsè ní láti forúkọsílẹ̀ lọ́dọ̀ Ìgbìmọ̀:
(a) ìpèsè fún ìforúkọsílẹ̀ ìrà;
(b) ìpèsè fún títà;
(c) ìtújáde ẹ̀tọ́ ìrà fún àwọn onípín tó wà tẹ́lẹ̀;
(d) ìtújáde àwọn ìpín àfikún láìsan owó;
(e) ìpèsè aládàáni láti ọwọ́ àwọn ilé-iṣẹ́ gbangba;
(f) ohun èlò ìdókòwò tó wá látinú yíyí ilé-iṣẹ́ padà sí ilé-iṣẹ́ gbangba (P.L.C.);
(g) ìwé gbèsè;
(h) ìwé gbèsè àwọn ìjọba ìpínlẹ̀ àti ìjọba ìbílẹ̀;
(i) ìpèsè nípasẹ̀ ìfihàn.
(j) ìkójọpọ̀ ìbéèrè ìrà fún pípinnu iye (12 Oṣù Kẹta 2009)
(B) Àwọn Ohun Tí A Nílò Fún Ìforúkọsílẹ̀
(1) Olùtú ohun èlò ìdókòwò gbọ́dọ̀ forúkọsílẹ̀ rẹ̀ lọ́dọ̀ Ìgbìmọ̀ nípa fífi ìbéèrè sílẹ̀ lórí Fọ́ọ̀mù S.E.C. 6, gẹ́gẹ́ bí a ṣe sọ nínú Àfikún III sí àwọn Ìlànà àti Òfin wọ̀nyí, pẹ̀lú—
(i) ẹ̀dà ìpinnu tàbí àwọn ìpinnu tí ìpàdé gbogbogbò ṣe láti fúnni ní àṣẹ ìpèsè náà, tí Akọ̀wé Ilé-iṣẹ́ sì jẹ́rìí sí;
(ii) ẹ̀dà 2 ti Ìwé Ìdásílẹ̀ àti Ìlànà Àjọ olùtú náà (pẹ̀lú àwọn àtúnṣe rẹ̀), tí C.A.C. jẹ́rìí sí;
(iii) ẹ̀dà Ìwé Ẹ̀rí Ìforúkọsílẹ̀ Ilé-iṣẹ́ olùtú náà, tí C.A.C. jẹ́rìí sí;
(iv) ẹ̀dà tí a fọwọ́ sí ti àwọn ìṣirò ọdún tí a ti ṣàyẹ̀wò fún ọdún márùn-ún tó ṣáájú, tàbí fún iye ọdún tí ilé-iṣẹ́ olùtú náà ti ń ṣiṣẹ́ bí ó bá kéré ju ọdún márùn-ún lọ, tàbí gbólóhùn àyẹ̀wò ipò ilé-iṣẹ́ fún ilé-iṣẹ́ tuntun, tí ó fi àwọn ìsọfúnni wọ̀nyí hàn:
(a) àwọn gbólóhùn ìṣúná;
(b) ọjọ́ ìforúkọsílẹ̀ ilé-iṣẹ́;
(c) iye owó-ìpín tí a fún ní àṣẹ;
(d) iye owó-ìpín tí a ti san, tí kò gbọ́dọ̀ kéré ju ìwọ̀n ìrà tó kéré jù tí Companies and Allied Matters Act (C.A.M.A.) sọ;
(e) àlàyé ìtàn àwọn olùdásílẹ̀ àti olùdarí;
(f) ìtàn àwọn òṣìṣẹ́ ìṣàkóso;
(g) àkótán àwọn ète àti iṣẹ́-ajé ilé-iṣẹ́;
(h) Ìṣirò tuntun jù lọ tí a ti ṣàyẹ̀wò kò gbọ́dọ̀ ju oṣù mẹ́sàn-án lọ fún àwọn ilé-iṣẹ́, tàbí oṣù méjìlá fún àwọn ìjọba ìpínlẹ̀, ìjọba ìbílẹ̀, àwọn àjọ ìjọba àpapọ̀ àti àwọn àjọ orílẹ̀-èdè púpọ̀. (24 Oṣù Kẹta 2010)
(v) ẹ̀dà 2 kọ̀ọ̀kan ti àwòṣe Ìwé Àlàyé Ìpèsè àti Ìwé Àlàyé Ìpèsè kúkúrú;
(vi) ẹ̀dà 2 ti àwòṣe Ìwé Àdéhùn Àgbẹ́kẹ̀lé, níbi tí ó bá kan;
(vii) ẹ̀dà 2 ti àdéhùn ìdánilójú rírà ohun tí kò bá tà àti àdéhùn ìdánilójú rírà abẹ́-olùdánilójú, níbi tí ó bá kan;
(viii) ẹ̀dà 2 ti àdéhùn ìṣètò ìpèsè láàárín olùtú àti ilé-iṣẹ́ ìṣètò ìpèsè. Níbi tí ọ̀pọ̀ ilé-iṣẹ́ ìṣètò ìpèsè bá jọ ń ṣiṣẹ́, ó yẹ kí a fi àwọn ìlànà ìbáṣepọ̀ wọn sínú àdéhùn ìṣètò ìpèsè;
(ix) àwọn lẹ́tà ìfọwọ́sí tí àwọn ẹni tó ní ipa nínú ìtújáde náà fún, tí wọ́n búra sí níwájú Agbẹjọ́rò Aláṣẹ Ìjẹ́rìí Ìwé tàbí Kọmíṣọ́nà Ìbúra. Bí ìfọwọ́sí bá wà nínú ìwé àṣẹ aṣojú, a gbọ́dọ̀ fi ẹ̀dà ìwé àṣẹ aṣojú tí a ti fọwọ́ sí tí a sì ti fi ontẹ̀ sí sílẹ̀;
(x) lẹ́tà ìfọwọ́sí tí Agbẹjọ́rò Aláṣẹ Ìjẹ́rìí Ìwé jẹ́rìí sí, tí àwọn ẹni tí a dárúkọ lára àwọn tó ní ipa nínú ìtújáde náà fọwọ́ sí. Bí ìfọwọ́sí bá wà nínú ìwé àṣẹ aṣojú, a gbọ́dọ̀ fọwọ́ sí i, kí a sì fi ontẹ̀ sí i;
[SECRR(A) 2006 (1), s. 12.]
(xi) ẹ̀rí àdéhùn ìmọ̀-ẹ̀rọ (bí ó bá wà) láàárín olùtú àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ ìmọ̀-ẹ̀rọ, àwọn olùdámọ̀ràn tàbí àwọn olùdámọ̀ràn;
(xii) lẹ́tà láti ọ̀dọ̀ olùtú tí ó yàn láti má lo ìdánilójú rírà ohun tí kò bá tà níbi tí a kò ní ṣe ìdánilójú rírà ohun tí kò bá tà fún ìtújáde náà;
(xiii) ẹ̀dà fọ́ọ̀mù C.A.C. tí ó ní àwọn àlàyé olùdarí, tí C.A.C. jẹ́rìí sí;
(xiv) lẹ́tà àṣẹ láti ọ̀dọ̀ olùtú sí ilé-iṣẹ́ ìṣètò ìpèsè;
(xv) ẹ̀rí pé a ti san owó ìforúkọsílẹ̀ àti owó fífi ìwé sílẹ̀;
(xvi) ìwé ẹ̀rí ìyọkúrò láti ọjà pàṣípààrọ̀ ìpín tí a mọ̀ sí;
(xvii) ìjábọ̀ ìṣeéṣe lórí iṣẹ́-àkànṣe tí a fẹ́ fi owó sí (fún ìtújáde gbèsè);
(xviii) Ìwé Ìkéde Ìjọba ìjọba ìpínlẹ̀ tàbí òfin ìjọba ìbílẹ̀ tí ó ní ohun ìfúnni ní àṣẹ fún ìtújáde ìwé gbèsè (fún ìwé gbèsè ìjọba ìpínlẹ̀ àti ìjọba ìbílẹ̀);
(xix) Àṣẹ Ìsanwó Tó Ń Dúró Tí A Kò Lè Fagilé (I.S.P.O.);
(xx) ìjábọ̀ ìṣírò agbára sísan gbèsè láti ọ̀dọ̀ àjọ ìṣírò tí a forúkọsílẹ̀ (fún ohun èlò gbèsè);
(xxi) ìwé mìíràn èyíkéyìí tí Ìgbìmọ̀ béèrè gẹ́gẹ́ bí àwọn Ìlànà àti Òfin wọ̀nyí.
[SECRR(A) 2005, s. 23.]
(2) Gbogbo ohun èlò ìdókòwò tí Òfin sọ pé a gbọ́dọ̀ forúkọsílẹ̀ ni olùtújáde gbọ́dọ̀ forúkọsílẹ̀ lọ́dọ̀ Ìgbìmọ̀ náà nípa fífi ìbéèrè sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí abala ìlànà (1) lókè. Ní àfikún, ìbéèrè náà gbọ́dọ̀ ní àlàyé tó fi irú àti àbùdá gbogbogbò àwọn ohun èlò ìdókòwò náà hàn, pẹ̀lú àwọn wọ̀nyí:
(i) iye ojú ìwé rẹ̀, ìwọn èrè pínpín bí a bá ti pinnu rẹ̀, àti bóyá èrè náà ń kójọ pọ̀ tàbí kò ń kójọ pọ̀;
(ii) àpèjúwe kúkúrú àwọn ìpín ààyò, bí wọ́n bá wà;
(iii) fún àwọn ohun èlò gbèsè, ìwọn èlè, ọjọ́ tí gbèsè yóò pé, tàbí bí ìtújáde náà bá ń pé ní ọ̀pọ̀ ìpele, àlàyé kúkúrú nípa ọjọ́ tí ìsanwó ìpele kọ̀ọ̀kan yóò pé;
(iv) bí ìsanwó owó-ìpilẹ̀ tàbí èlè bá sinmi lórí ìṣẹ̀lẹ̀ kan, àlàyé tó yẹ nípa ìṣẹ̀lẹ̀ yẹn, àlàyé kúkúrú nípa ipò ààyò ìtújáde náà nígbà ìsanwó, àti bí a bá lè yí i padà sí ohun mìíràn, gbólóhùn tó sọ bẹ́ẹ̀;
(v) ètò ìṣètò àti ìṣúná ilé-iṣẹ́ náà, àti irú iṣẹ́ tí ó ń ṣe, pẹ̀lú àwọn ohun tó lè fa ewu;
(vi) àwọn olùdarí, àwọn òṣìṣẹ́ àgbà àti àwọn olùdánilójú rírà ohun tí kò bá tà bí wọ́n bá wà, àti olúkúlùkù oní ohun èlò ìdókòwò tí a kọ sí àkọsílẹ̀ tí ó ní ju 5 ìdá ọgọ́rùn-ún nínú irú ìpín èyíkéyìí, tàbí iye ₦50,000, èyí tó bá pọ̀ jù;
(vii) àwọn ètò ẹ̀bùn àfikún àti pínpín èrè;
(viii) àwọn àdéhùn ìṣàkóso àti iṣẹ́;
(ix) àkọsílẹ̀ àlàyé láti ọ̀dọ̀ ilé-iṣẹ́ ìṣètò ìpèsè nípa ìtújáde náà;
(x) àkójọ àwọn ìbéèrè ẹ̀tọ́ àti ẹjọ́;
(xi) àdéhùn awin afárá àti àkójọ àwọn àdéhùn pàtàkì mìíràn níbi tó bá yẹ;
(xii) ẹ̀rí pé a ní ohun-ìní tàbí pé a ti gbé ohun-ìní náà fún ẹlòmíràn;
(xiii) ìwé tàbí àlàyé mìíràn èyíkéyìí tí Ìgbìmọ̀ náà lè béèrè fún láti ìgbà dé ìgbà.
(3) Bí olùtújáde bá ti fi irú àwọn ìwé bẹ́ẹ̀ sílẹ̀ lọ́dọ̀ SEC tẹ́lẹ̀ (bíi Memart, ìwé-ẹ̀rí ìdásílẹ̀ ilé-iṣẹ́, tàbí ìwé-ẹ̀rí ìfikún sí olú-ìpín, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ), kò nílò láti tún fi àwọn ìwé náà sílẹ̀ fún àwọn ìdúnàádúrà tó bá tẹ̀lé e, níwọ̀n ìgbà tí ó bá fi ìlérí tí a kọ sílẹ̀ hàn pé kò sí ìyípadà nínú ìwé tí ó ti fi sílẹ̀ lọ́dọ̀ Ìgbìmọ̀ náà. (24 Oṣù Kẹta, 2010)
(4) Àwọn olùdarí olùtújáde àti àwọn ẹgbẹ́ mìíràn tó ní í ṣe pẹ̀lú ìpèsè fún gbogbo ènìyàn gbọ́dọ̀ fọwọ́ sí àwọn ẹ̀dà Ìwé Àlàyé Ìpèsè tí a ti gba láàyè, kí wọ́n sì fi wọ́n, pẹ̀lú àwọn ìwé ìpèsè mìíràn, ránṣẹ́ sí Ìgbìmọ̀ náà fún ìforúkọsílẹ̀ láàárín wákàtí 48 lẹ́yìn tí a fọwọ́ sí Ìwé Àlàyé Ìpèsè. Bí ẹnìkan nínú àwọn ẹgbẹ́ náà kò bá lè wà láti fọwọ́ sí Ìwé Àlàyé Ìpèsè, ó gbọ́dọ̀ ṣe àṣẹ aṣojú tí a fi èdìdì lé fún ẹlòmíràn tí ó wà láti fọwọ́ sí i ní ipò rẹ̀. A gbọ́dọ̀ fi àṣẹ aṣojú yìí sílẹ̀ pẹ̀lú àwọn ìwé ìpèsè.
(5) Bí a kò bá ní pèsè àwọn ohun èlò ìdókòwò tí Ìgbìmọ̀ náà forúkọ wọn sílẹ̀ lábẹ́ Apá yìí fún gbogbo ènìyàn láàárín oṣù mẹ́fà lẹ́yìn ìforúkọsílẹ̀, olùtújáde gbọ́dọ̀ padà sí Ìgbìmọ̀ náà láti gba ìmúdájú tuntun fún ìforúkọsílẹ̀ náà kí ó tó pèsè wọn fún gbogbo ènìyàn.
(6) Àlàyé pàtàkì mìíràn èyíkéyìí.
(C) ÌFORÚKỌSÍLẸ̀ FÚN ÌPÈSÈ NÍ ÌPELE
Ìtumọ̀
(1) Ìforúkọsílẹ̀ Fún Ìpèsè Ní Ìpele jẹ́ ìforúkọsílẹ̀ tí àwọn olùtújáde tí wọ́n fẹ́ wọ ọjà láìpẹ́ ń ṣe. Ó ń jẹ́ kí àwọn olùtújáde ṣí àwọn àlàyé kan payá nínú ìwé ìṣípayá ìpilẹ̀ kan tí a ń ṣe ìmúdójúìwọ̀n rẹ̀ déédéé.
Àgbègbè Àwọn Ohun Èlò Ìdókòwò Tó Wà Nínú Rẹ̀
(2) Ìforúkọsílẹ̀ Fún Ìpèsè Ní Ìpele yóò kan gbogbo irú ohun èlò ìdókòwò tí a lè forúkọsílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí a ṣe ṣàlàyé wọn nínú abala 273 ti Investments and Securities Act, 2007. Àwọn Tó Yẹ Fún Lílo Ìforúkọsílẹ̀ Fún Ìpèsè Ní Ìpele:
(3) (a) Àyàfi bí Ìgbìmọ̀ náà bá sọ bí kò ṣe bẹ́ẹ̀, gbogbo ilé-iṣẹ́ gbangba tí a ti kọ sí àkójọ lórí Ọjà Pàṣípààrọ̀ Ìwé Ẹ̀rí Ìdókòwò tí a mọ̀ fún ó kéré tán oṣù méjìlá lè tújáde ohun èlò ìdókòwò, pèsè rẹ̀ fún ìforúkọsílẹ̀ ìrà tàbí ìrà, tàbí pe àwọn ènìyàn láti forúkọsílẹ̀ ìrà rẹ̀ tàbí ra á, ní ìbámu pẹ̀lú Ìforúkọsílẹ̀ Fún Ìpèsè Ní Ìpele.
Pẹ̀lú àní pé a gbọ́dọ̀ ṣe ìṣípayá kíkún nípa àwọn wọ̀nyí:
(i) ẹjọ́ ìfẹ̀sùn èyíkéyìí tí a ti bẹ̀rẹ̀ sí olùtújáde tàbí ilé-iṣẹ́ abẹ́ rẹ̀ èyíkéyìí nítorí ìrúfin òfin ohun èlò ìdókòwò, òfin báńkì, tàbí Companies and Allied Matters Act, 1990;
(ii) ìgbésẹ̀ èyíkéyìí tí Ọjà Pàṣípààrọ̀ Ìwé Ẹ̀rí Ìdókòwò tí a mọ̀ gbé lòdì sí ilé-iṣẹ́ tí a kọ sí àkójọ nítorí ìrúfin àwọn ìbéèrè fún wíwà lórí àkójọ Ọjà Pàṣípààrọ̀ náà;
(b) Olùtújáde kò ní yẹ fún Ìforúkọsílẹ̀ Fún Ìpèsè Ní Ìpele bí òun tàbí ilé-iṣẹ́ abẹ́ rẹ̀ èyíkéyìí bá ti rú àwọn àdéhùn àti ìpò nípa owó tí a yá, tí ìrúfin náà sì ti yọrí sí aìsanwó gbèsè nígbà tí ó yẹ àti ìbéèrè lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ pé kí a dá owó tí a yá náà padà, láàárín oṣù kalẹ́ńdà méjìlá tó ṣáájú ọjọ́ fífi ìbéèrè ìforúkọsílẹ̀ ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele sí Ìgbìmọ̀ náà.
Ìbéèrè Fún Ìdúnàádúrà
(4) Iye ìtújáde tí a pèsè lábẹ́ Ìforúkọsílẹ̀ Fún Ìpèsè Ní Ìpele kò gbọ́dọ̀ kéré ju ₦5 bílíọ̀nù lọ.
Ìbéèrè Fún Ìwé Àlàyé Ìpèsè Ní Ìpele àti Ìwé Àlàyé Ìpèsè Ní Ìpele Àfikún
(5) (i) Ènìyàn lè tújáde ohun èlò ìdókòwò, pèsè rẹ̀ fún ìforúkọsílẹ̀ ìrà tàbí ìrà, tàbí pe àwọn ènìyàn láti forúkọsílẹ̀ ìrà rẹ̀ tàbí ra á lábẹ́ Ìforúkọsílẹ̀ Fún Ìpèsè Ní Ìpele bí, ní àkókò ìtújáde, ìpèsè tàbí ìpè náà, ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele tí ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele àfikún ti ṣe ìmúdójúìwọ̀n rẹ̀ bá ṣì wúlò, tí Ìgbìmọ̀ náà sì ti forúkọ méjèèjì sílẹ̀;
(ii) Ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele yóò wúlò fún ọdún méjì láti ọjọ́ ìtújáde rẹ̀, a kò sì gbọ́dọ̀ tún un ṣe fún àkókò mìíràn.
Àkóónú Ìwé Àlàyé Ìpèsè Ní Ìpele àti Ìwé Àlàyé Ìpèsè Ní Ìpele Àfikún
(6) (a) Ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele gbọ́dọ̀—
(i) bá ìrísí gbogbogbò àti àkóónú ìwé àlàyé ìpèsè mu gẹ́gẹ́ bí a ti sọ nínú abala 71 sí 87 ti Investments and Securities Act 2007 àti ìlànà 53 sí 58 ti àwọn Òfin àti Ìlànà wọ̀nyí;
(ii) sọ pé Ìgbìmọ̀ náà ti forúkọ ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele náà sílẹ̀;
(iii) sọ pé ìforúkọsílẹ̀ ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele àti ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele àfikún kò túmọ̀ sí pé Ìgbìmọ̀ náà fọwọ́ sí tàbí ń dámọ̀ràn àwọn ohun èlò ìdókòwò náà, tàbí pé Ìgbìmọ̀ náà gba ojúṣe fún ìṣedéédé àwọn gbólóhùn, àwọn èrò tàbí àwọn ìròyìn tó wà nínú wọn;
(iv) ní gbólóhùn kan pé a kò ní pín tàbí tújáde ohun èlò ìdókòwò kankan lórí ìpìlẹ̀ ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele tí a kà pọ̀ mọ́ ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele àfikún lẹ́yìn tí ọdún méjì bá ti kọjá láti ọjọ́ ìtújáde ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele;
(v) bí ó bá ní gbólóhùn tí ògbógi kan ṣe, tàbí ohun tí a sọ pé ó jẹ́ ẹ̀dà tàbí apá kan nínú ìròyìn, akọsilẹ̀ tàbí ìdíyelé tí ògbógi kan ṣe, sọ ọjọ́ tí a ṣe gbólóhùn, ìròyìn, akọsilẹ̀ tàbí ìdíyelé náà, àti bóyá ògbógi náà ṣe é fún fífi sínú ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́;
(vi) ṣí ẹjọ́ ìfẹ̀sùn èyíkéyìí tí a ti bẹ̀rẹ̀ sí olùtújáde tàbí ilé-iṣẹ́ abẹ́ rẹ̀ èyíkéyìí payá, láàárín oṣù kalẹ́ńdà méjìlá tó ṣáájú ọjọ́ fífi ìbéèrè ìforúkọsílẹ̀ ìwé àlàyé ìpèsè sí Ìgbìmọ̀ náà, nítorí ìrúfin tàbí àìgbọràn sí òfin ohun èlò ìdókòwò, òfin báńkì, Companies and Allied Matters Act, 1990, tàbí àwọn ìbéèrè fún wíwà lórí àkójọ Ọjà Pàṣípààrọ̀ Ìwé Ẹ̀rí Ìdókòwò tí a mọ̀;
(vii) ní ìṣípayá tó yẹ pé láàárín oṣù kalẹ́ńdà méjìlá tó ṣáájú ọjọ́ fífi ìbéèrè ìforúkọsílẹ̀ ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele sí Ìgbìmọ̀ náà, olùtújáde tàbí ilé-iṣẹ́ abẹ́ rẹ̀ èyíkéyìí kò rú àwọn àdéhùn àti ìpò nípa owó tí a yá ní ọ̀nà tí ó yọrí sí aìsanwó gbèsè nígbà tí ó yẹ àti ìbéèrè lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ pé kí a dá owó tí a yá náà padà; àti
(viii) sọ àlàyé mìíràn èyíkéyìí tí Ìgbìmọ̀ náà lè pàṣẹ pé kí a pèsè.
(b) Ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele àfikún gbọ́dọ̀—
(i) sọ irú àlàyé tí a lè pàṣẹ nínú àwọn Òfin àti Ìlànà wọ̀nyí nípa Àkóónú Ìwé Àlàyé Ìpèsè;
(ii) sọ àkókò ìpèsè náà, tí kò yẹ kí ó ju ọjọ́ iṣẹ́ 28 lọ láti ọjọ́ ìtújáde ìwé àlàyé ìpèsè àfikún, àyàfi bí Ìgbìmọ̀ náà bá gba àkókò tó gùn jù bẹ́ẹ̀ lọ láàyè;
(iii) ṣí àlàyé payá bíi:
(a) bí ọ̀ràn kan bá ṣẹlẹ̀ tí Investments and Securities Act, àwọn Òfin àti Ìlànà wọ̀nyí tàbí ìbéèrè èyíkéyìí fún wíwà lórí àkójọ Ọjà Pàṣípààrọ̀ Ìwé Ẹ̀rí Ìdókòwò tí a mọ̀ ì bá ti béèrè pé kí a ṣí àlàyé nípa rẹ̀ payá nínú ìwé àlàyé ìpèsè, tí ọ̀ràn náà bá ti ṣẹlẹ̀ nígbà tí a ń pèsè ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele;
(b) bí ìyípadà pàtàkì bá ṣẹlẹ̀ sí ọ̀ràn kan tí a ti ṣí payá nínú ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele;
(c) bí ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele bá ní gbólóhùn tàbí àlàyé tí kò jẹ́ òtítọ́ tàbí tí ó ń ṣìṣe amọ̀nà;
(d) bí ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele bá ní gbólóhùn tàbí àlàyé tí a ti yọ àlàyé pàtàkì kan kúrò nínú rẹ̀;
(e) ẹjọ́ ìfẹ̀sùn èyíkéyìí tí a ti bẹ̀rẹ̀ sí olùtújáde tàbí ilé-iṣẹ́ abẹ́ rẹ̀ èyíkéyìí, láàárín oṣù kalẹ́ńdà méjìlá tó ṣáájú ọjọ́ fífi ìbéèrè ìforúkọsílẹ̀ ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele sí Ìgbìmọ̀ náà, àti ní gbogbo àkókò tí ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele náà wúlò, nítorí ìrúfin tàbí àìgbọràn sí òfin ohun èlò ìdókòwò, òfin báńkì, Companies and Allied Matters Act, 1990, tàbí àwọn ìbéèrè fún wíwà lórí àkójọ Ọjà Pàṣípààrọ̀ Ìwé Ẹ̀rí Ìdókòwò tí a mọ̀;
(f ) pé láàárín oṣù kalẹ́ńdà méjìlá tó ṣáájú ọjọ́ fífi ìbéèrè ìforúkọsílẹ̀ ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele sí Ìgbìmọ̀ náà, àti ní gbogbo àkókò tí ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele náà wúlò, olùtújáde tàbí ilé-iṣẹ́ abẹ́ rẹ̀ èyíkéyìí kò rú àwọn àdéhùn àti ìpò nípa owó tí a yá ní ọ̀nà tí ó yọrí sí aìsanwó gbèsè nígbà tí ó yẹ àti ìbéèrè lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ pé kí a dá owó tí a yá náà padà;
(g) pé Ìgbìmọ̀ náà ti forúkọ ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele àfikún náà sílẹ̀, àti pé a ti fi ẹ̀dà rẹ̀ sí Ọjà Pàṣípààrọ̀ Ìwé Ẹ̀rí Ìdókòwò tí a ti kọ àwọn ohun èlò ìdókòwò náà sí àkójọ lórí rẹ̀.
Ojúṣe Gbogbogbò Láti Ṣí Àlàyé Payá Nínú Ìwé Àlàyé Ìpèsè Ní Ìpele àti Ìwé Àlàyé Ìpèsè Ní Ìpele Àfikún
(7) (a) Láti pinnu bóyá ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele tàbí ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele àfikún ní gbólóhùn tàbí àlàyé tí kò jẹ́ òtítọ́, tí ó ń ṣìṣe amọ̀nà, tàbí tí àlàyé pàtàkì kan ṣàìsí nínú rẹ̀, a gbọ́dọ̀ wo bóyá àwọn ìwé méjèèjì ní gbogbo àlàyé tí àwọn olùdókòwò àti àwọn amòye olùdámọ̀ràn wọn lè béèrè fún ní ìwọ̀n tó bọ́gbọ́n mu, tí wọ́n sì lè retí láti rí nínú ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele àti ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele àfikún, kí wọ́n lè ṣe àyẹ̀wò tó dá lórí ìmọ̀ nípa—
(i) ipò ìṣúná olùtújáde àti ohun tí a lè retí fún un;
(ii) àwọn ẹ̀tọ́ tó bá tẹ̀lé àwọn ohun èlò ìdókòwò náà, bí wọ́n bá wà; àti
(iii) àǹfààní ìdókòwò sínú àwọn ohun èlò ìdókòwò náà àti ìwọ̀n ewu tó wà nínú ṣíṣe bẹ́ẹ̀.
(b) Àlàyé tí àwọn olùdókòwò àti àwọn amòye olùdámọ̀ràn wọn lè béèrè fún ní ìwọ̀n tó bọ́gbọ́n mu, tí wọ́n sì lè retí láti rí nínú ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele àti ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele àfikún lábẹ́ ìpínrọ̀ (a), ni àlàyé—
(i) tí gbogbo tàbí èyíkéyìí nínú àwọn ẹgbẹ́ tó ní í ṣe pẹ̀lú ìtújáde ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele àti ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele àfikún mọ̀; tàbí
(ii) tí ẹnikẹ́ni nínú àwọn ènìyàn tí a tọ́ka sí ní abala kékeré (i) ì bá lè rí gbà nípa ṣíṣe ìwádìí tó bọ́gbọ́n mu nínú ipò náà.
(c) Láì dín ìwọ̀n ohun tí abala ìlànà (6) (a) tàbí (b) lókè sọ kù, nígbà tí a bá ń pinnu àlàyé tí a gbọ́dọ̀ fi sínú ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele àti ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele àfikún lábẹ́ àwọn ìlànà wọ̀nyí, a gbọ́dọ̀ wo—
(i) irú àwọn ohun èlò ìdókòwò náà àti irú iṣẹ́ olùtújáde wọn;
(ii) àwọn ènìyàn tí ó ṣeé ṣe kí wọ́n ronú láti ra irú àwọn ohun èlò ìdókòwò bẹ́ẹ̀;
(iii) pé a lè retí ní ìwọ̀n tó bọ́gbọ́n mu pé amòye olùdámọ̀ràn èyíkéyìí tí àwọn olùdókòwò lè bá sọ̀rọ̀ mọ àwọn ọ̀ràn kan tẹ́lẹ̀; àti
(iv) bóyá àwọn ènìyàn tí a fẹ́ tújáde ohun èlò ìdókòwò fún, pèsè fún ìforúkọsílẹ̀ ìrà tàbí ìrà rẹ̀, tàbí pe láti forúkọsílẹ̀ ìrà rẹ̀ tàbí ra á, jẹ́ àwọn oní ohun èlò ìdókòwò nínú ilé-iṣẹ́ náà; bí wọ́n bá sì jẹ́ bẹ́ẹ̀, ìwọ̀n àlàyé tó yẹ tí olùtújáde ti fi fún wọn tẹ́lẹ̀, bí ó bá wà, lábẹ́ òfin èyíkéyìí, ìbéèrè àwọn ìlànà, ìbéèrè fún wíwà lórí àkójọ Ọjà Pàṣípààrọ̀ Ìwé Ẹ̀rí Ìdókòwò tí a mọ̀, tàbí ní ọ̀nà mìíràn.
Ìtújáde Ìwé Àlàyé Ìpèsè Ní Ìpele
(8) Lẹ́yìn tí Ìgbìmọ̀ náà bá ti forúkọ ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele sílẹ̀, a gba olùtújáde láàyè láti tújáde ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele náà, níwọ̀n ìgbà tí—
(a) a kò gbọ́dọ̀ tújáde àwọn ohun èlò ìdókòwò títí Ìgbìmọ̀ náà yóò fi forúkọ ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele àfikún sílẹ̀; àti
(b) fọ́ọ̀mù ìbéèrè tí yóò mú ìtújáde, ìpèsè fún ìforúkọsílẹ̀ ìrà tàbí ìrà, tàbí ìpè láti forúkọsílẹ̀ ìrà tàbí ra àwọn ohun èlò ìdókòwò lábẹ́ Ìforúkọsílẹ̀ Fún Ìpèsè Ní Ìpele rọrùn, ni a gbọ́dọ̀ so mọ́ ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele àfikún, kì í ṣe ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele.
Fífi Àwọn Ìwé Ìpèsè Ní Ìpele Hàn Gbogbo Ènìyàn
(9) A gbọ́dọ̀ jẹ́ kí gbogbo ènìyàn lè rí gbogbo àwọn ìwé ìpèsè ní ìpele ní àwọn ọ́fíìsì olùtújáde àti Ìgbìmọ̀ náà, àti nípa títẹ̀ wọ́n jáde lórí àwọn ojúlé wẹẹbù Ìgbìmọ̀ náà àti olùtújáde.
Àwọn Owó Tí A San Fún Ìforúkọsílẹ̀ Fún Ìpèsè Ní Ìpele
(10) Gbogbo olùtújáde ìwé àlàyé ìpèsè ní ìpele gbọ́dọ̀ san owó fífi ìwé sílẹ̀ ₦50,000 àti owó àyẹ̀wò ₦200,000 nígbà tí wọ́n bá fi àwọn ìwé sínú ètò ìpèsè ní ìpele, àti owó ìforúkọsílẹ̀ àwọn ohun èlò ìdókòwò tó yẹ gẹ́gẹ́ bí àwọn Òfin àti Ìlànà wọ̀nyí nígbà ìtújáde àwọn ohun èlò ìdókòwò náà.
[SECRR(A) 2006 (2), s. 4.]
Ìṣàkóso Bí Àwọn Ìjọba Ìpínlẹ̀, Ìjọba Ìbílẹ̀ àti
Àwọn Ilé-iṣẹ́ Ìjọba Mìíràn Ṣe Ń Yá Owó
Ìlànà 306. Ìforúkọsílẹ̀ àwọn ìwé gbèsè tàbí ohun èlò ìdókòwò ìjọba ìpínlẹ̀, ìjọba ìbílẹ̀, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ
A gbọ́dọ̀ forúkọ àwọn ìwé gbèsè tàbí ohun èlò ìdókòwò ìjọba ìpínlẹ̀/ìjọba ìbílẹ̀ àti àwọn ilé-iṣẹ́ ìjọba mìíràn sílẹ̀ lọ́dọ̀ Ìgbìmọ̀ náà nípa kí olùtújáde fi ìbéèrè sílẹ̀ lórí Fọ́ọ̀mù S.E.C. 6, gẹ́gẹ́ bí a ti sọ nínú Àfikún III ti àwọn Òfin àti Ìlànà wọ̀nyí.
Ìlànà 307.
(1) Àwọn ìbéèrè fún ìforúkọsílẹ̀:
(i) ẹ̀dà ìròyìn ìṣeeṣe iṣẹ́-àkànṣe pàtó tí a fẹ́ fi owó ṣe;
(ii) ẹ̀dà tó bá àkọ́kọ́ mu ti ìwé àṣẹ àìṣeé-fagilé láti ọ̀dọ̀ Olórí Oníṣirò Owó Ìjọba ti ìjọba ìbílẹ̀/ìpínlẹ̀ tàbí ilé-iṣẹ́ ìjọba mìíràn, tí ó fún Olórí Oníṣirò Owó Ìjọba Àpapọ̀ láṣẹ láti yọ owó-ìpilẹ̀ gbèsè àti èlè rẹ̀ ní tààrà láti inú ìpín owó tí òfin fi yàn nígbà aìsanwó;
(iii) ìwé ìjẹ́rìí láti ọ̀dọ̀ Olórí Oníṣirò Owó Ìjọba Àpapọ̀ pé ó gba ìwé àṣẹ àìṣeé-fagilé náà, láti yọ owó-ìpilẹ̀ gbèsè àti èlè rẹ̀ kúrò nínú ìpín owó tí òfin fi yàn fún ìjọba ìpínlẹ̀/ìjọba ìbílẹ̀ nígbà aìsanwó;
(iv) ẹ̀dà méjì ti ìpinnu ilé aṣòfin ìjọba ìpínlẹ̀/ìjọba ìbílẹ̀ tí ó fúnni láṣẹ láti tújáde ìwé gbèsè náà;
(v) àkọọ́lẹ̀ owó tí a ti ṣe àyẹ̀wò rẹ̀ fún ìjọba ìpínlẹ̀/ìjọba ìbílẹ̀ tàbí ilé-iṣẹ́ ìjọba mìíràn fún ọdún 5 tó ṣáájú, tàbí iye ọdún tí wọ́n ti wà bí kò bá tíì pé ọdún 5;
(vi) ẹ̀dà méjì kọ̀ọ̀kan ti àwòṣe ìwé àlàyé ìpèsè àti ìwé àlàyé ìpèsè àkótán;
(vii) ẹ̀dà méjì ti Gazette ìjọba ìpínlẹ̀ tàbí àwọn òfin ìjọba ìbílẹ̀ tí ó ní ìwé àṣẹ fún ìtújáde ìwé gbèsè náà;
(viii) ẹ̀dà méjì ti àdéhùn ìdánilójú rírà ohun tí kò bá tà, níbi tó bá yẹ;
(ix) ẹ̀dà méjì ti Ìwé Àdéhùn Ìgbẹ́kẹ̀lé;
(x) ẹ̀dà méjì ti àdéhùn ìṣètò ìtújáde;
(xi) ìròyìn láti ọ̀dọ̀ Oníṣirò Tí Ó Ń Pèsè Ìròyìn;
(xii) ìròyìn ìdíyelé láti ọ̀dọ̀ ilé-iṣẹ́ ìdíyelé tí a forúkọ sílẹ̀;
(xiii) àkọsílẹ̀ àlàyé nípa ìtújáde náà;
(xiv) àkójọ àwọn ìbéèrè ẹ̀tọ́ àti àwọn ẹjọ́;
(xv) àdéhùn awin afárá, bí ó bá wà;
(xvi) àwọn àdéhùn pàtàkì;
(xvii) àwọn ìwé ìfọwọ́sí láti ọ̀dọ̀ àwọn ẹgbẹ́ tó ní í ṣe pẹ̀lú ìtújáde náà;
(xviii) Ìjọba ìpínlẹ̀ àti ìjọba ìbílẹ̀ gbọ́dọ̀ tẹ àwọn ìròyìn ìṣúná ọdún tí a ti ṣe àyẹ̀wò wọn jáde nínú ó kéré tán ìwé ìròyìn orílẹ̀-èdè méjì (2) ní gbogbo ìgbà tí ìwé gbèsè náà bá wà. Bákan náà, a gbọ́dọ̀ tún ìdíyelé àwọn ìwé gbèsè ìjọba ìpínlẹ̀ àti ìjọba ìbílẹ̀ ṣe lọ́dọọdún, pẹ̀lú ààyè tí kò ju oṣù 12 lọ láàárín ìdíyelé méjì, kí a sì tẹ̀ ẹ́ jáde nínú ó kéré tán ìwé ìròyìn orílẹ̀-èdè méjì;
(xix) Ìjọba ìpínlẹ̀ àti ìjọba ìbílẹ̀ gbọ́dọ̀ tẹ àlàyé nípa bí a ṣe lo owó náà jáde lọ́dọọdún nínú ó kéré tán ìwé ìròyìn orílẹ̀-èdè méjì (2). Ìgbìmọ̀ náà gbọ́dọ̀ kọ́kọ́ fọwọ́ sí ohun tí a fẹ́ tẹ̀ jáde;
(xx) Ìpinnu bóyá a ó ṣe ìdánilójú rírà ohun tí kò bá tà wà lọ́wọ́ olùtújáde. Bí olùtújáde àti agbani-nímọ̀ràn ìṣúná rẹ̀ bá pinnu pé a kò ní ṣe ìdánilójú rírà ohun tí kò bá tà, ìwọ̀n ìforúkọsílẹ̀ ìrà tó kéré jù gbọ́dọ̀ bá ohun tí Ìlànà 70 (6) (ii) sọ mu;
Pẹ̀lú àdéhùn pé bí ìforúkọsílẹ̀ ìrà fún ìtújáde tí a kò ṣe ìdánilójú rírà ohun tí kò bá tà fún bá kéré ju iye tí a fẹ́ lọ, a gbọ́dọ̀ sọ orísun owó tí yóò kún àlàfo náà fún Ìgbìmọ̀ náà, kí a sì fi àlàyé yẹn sílẹ̀ pẹ̀lú ìlànà tí a dábàá fún pínpín àwọn ohun èlò ìdókòwò;
(24 Oṣù Kẹta, 2010)
(xxi) ìwé tàbí àlàyé mìíràn èyíkéyìí tí Ìgbìmọ̀ náà lè béèrè fún láti ìgbà dé ìgbà.
[SECRR(A) 2005, s. 61.]
(2) Gbogbo awin tí kò tíì san, pẹ̀lú ìwé gbèsè tí a dábàá, kò gbọ́dọ̀ ju 50% ti owó-wíwọlé gidi olùtújáde fún ọdún tó ṣáájú lọ.
[SECRR(A) 2005, s. 61.]
(3) (a) Bí olùtújáde bá kùnà láti san gbèsè nígbà tó yẹ, olùtọ́jú ohun ìní ní ìgbẹ́kẹ̀lé gbọ́dọ̀, láàárín oṣù mẹ́fà lẹ́yìn ìkùnà náà, gbé àwọn ìgbésẹ̀ tó yẹ láti rí i dájú pé Olórí Oníṣirò Owó Ìjọba bẹ̀rẹ̀ sí í yọ owó ní tààrà láti inú ìpín owó tí òfin fi yàn fún olùtújáde.
(b) Olùtọ́jú ohun ìní ní ìgbẹ́kẹ̀lé gbọ́dọ̀ fi tó Ìgbìmọ̀ náà létí láàárín ọjọ́ 30 lẹ́yìn ìkùnà sanwó náà, kí ó sì fi ẹ̀dà ìwé tí ó kọ sí Olórí Oníṣirò Owó Ìjọba ní (a) lókè sílẹ̀ lọ́dọ̀ Ìgbìmọ̀ náà.
(4) A gbọ́dọ̀ fi ẹ̀dà ìwé àṣẹ àìṣeé-fagilé sílẹ̀ lọ́dọ̀ olùtọ́jú ohun ìní ní ìgbẹ́kẹ̀lé, ó kéré tán ọjọ́ 5 ṣáájú kí ìpèsè náà tó ṣí sí gbogbo ènìyàn.
(5) Olùtọ́jú Àkọsílẹ̀ Oníhun Ìwé Ẹ̀rí Ìdókòwò fún ìtújáde náà gbọ́dọ̀ fún àwọn oní ìwé gbèsè ní ìwé-ẹ̀rí ìwé gbèsè láàárín oṣù méjì lẹ́yìn pínpín àwọn ohun èlò ìdókòwò náà, gẹ́gẹ́ bí Ìlànà 200 ti àwọn Òfin àti Ìlànà wọ̀nyí.
(6) Bí Ìgbìmọ̀ náà bá ní ìtẹ́lọ́rùn pẹ̀lú àwọn ohun èlò ìdókòwò tí olùtújáde pèsè, yóò, nípasẹ̀ ìbéèrè láti ọ̀dọ̀ ilé-iṣẹ́ ìṣètò ìpèsè, yọ ìbéèrè fún ìwé àṣẹ àìṣeé-fagilé kúrò, níwọ̀n ìgbà tí Ilé-iṣẹ́ Ìṣètò Ìpèsè kò gbọ́dọ̀ tún lo ìwé àṣẹ àìṣeé-fagilé sí ọ́fíìsì Olórí Oníṣirò Owó Ìjọba Àpapọ̀ láti gba awin náà padà.
Olùtújáde gbọ́dọ̀ mú àwọn ipò wọ̀nyí ṣẹ:
(a) Owó-wíwọlé Tí Ìpínlẹ̀ Náà Gbéjáde Fúnra Rẹ̀ (IGR) ti olùtújáde kò gbọ́dọ̀ kéré ju 60% ti gbogbo owó-wíwọlé ìpínlẹ̀ náà fún ọdún tó ṣáájú lọ.
(b) A gbọ́dọ̀ fi ìdókòwò sínú ìtújáde ìwé gbèsè tí ìwé àṣẹ àìṣeé-fagilé kò ṣe àtìlẹ́yìn fún mọ́ Àwọn Àjọ Olùdókòwò Tí Ó Kúnjú Òṣùwọ̀n àti Àwọn Ẹnìkọ̀ọ̀kan Tí Iye Ohun Ìní Wọn Lẹ́yìn Yíyọ Gbèsè Ga nìkan, gẹ́gẹ́ bí a ṣe ṣàlàyé wọn nínú àwọn Òfin àti Ìlànà wọ̀nyí.
(c) Ìdíyelé ẹni tó ń ṣe ìdánilójú kò gbọ́dọ̀ wà ní ìsàlẹ̀ ìpele tó yẹ fún ìdókòwò.
(d) Ní àfikún sí Owó-wíwọlé Tí Olùtújáde Gbéjáde Fúnra Rẹ̀
(IGR), olùtújáde gbọ́dọ̀ pèsè ìdánilójú láti ọ̀dọ̀ ẹnikẹta láti
báńkì, ilé-iṣẹ́ ìṣedúró, àjọ tó ga ju orílẹ̀-èdè kan lọ,
ilé-iṣẹ́ ìṣúná àgbáyé, tàbí ẹlòmíràn tí
Ìgbìmọ̀ náà fọwọ́ sí, láti bo ìsanwó owó-ìpilẹ̀ àti
èlè nígbà aìsanwó.
(e) Ẹni tó ń ṣe ìdánilójú gbọ́dọ̀ jẹ́ báńkì àkọ́kọ́ olùtújáde
fún ọ̀rọ̀ IGR rẹ̀ ní gbogbo àkókò
ìtújáde gbèsè náà.
(f) Bí olùtújáde bá kùnà láti san gbèsè nígbà tó yẹ, olùtọ́jú ohun ìní ní ìgbẹ́kẹ̀lé gbọ́dọ̀ láàárín
oṣù mẹ́ta lẹ́yìn ìkùnà náà béèrè lọ́wọ́ ẹni tó ń ṣe ìdánilójú pé kí ó san
owó-ìpilẹ̀ àti èlè tí kò tíì san lórí ìtújáde gbèsè náà.
A gbọ́dọ̀ fi ìfitónilétí nípa ìbéèrè olùtọ́jú ohun ìní ní ìgbẹ́kẹ̀lé sí ẹni tó ń ṣe ìdánilójú
sílẹ̀ lọ́dọ̀ Ìgbìmọ̀ náà.
(g) Olùtọ́jú ohun ìní ní ìgbẹ́kẹ̀lé gbọ́dọ̀, láàárín ọjọ́ ọgbọ̀n lẹ́yìn ìkùnà sanwó náà, fi tó Ìgbìmọ̀ náà létí, kí ó sì ṣàlàyé àwọn ìgbésẹ̀ míì tí ó fẹ́ gbé nínú ọ̀ràn náà.
(h) A gbọ́dọ̀ fi ẹ̀dà ìdánilójú ẹnikẹta tí a ti fọwọ́ sí bó ṣe yẹ sílẹ̀ lọ́dọ̀ olùtọ́jú ohun ìní ní ìgbẹ́kẹ̀lé, ó kéré tán ọjọ́ 5 ṣáájú kí ìpèsè náà tó ṣí sí gbogbo ènìyàn.
Olùtújáde gbọ́dọ̀ ṣí payá nínú ìwé àlàyé ìpèsè pé ìtújáde ìwé gbèsè náà kò ní ìtìlẹ́yìn ìwé àṣẹ àìṣeé-fagilé. A gbọ́dọ̀ tẹ èyí sí ojú-ìwé iwájú ìwé àlàyé ìpèsè ní lẹ́tà tó nípọn tí ó hàn kedere.
Ìlànà 307A: Àwọn Ìwé Gbèsè Ilé-iṣẹ́
Àwọn ìlànà wọ̀nyí yóò kan gbogbo ìtújáde ìwé gbèsè láti ọ̀dọ̀ ilé-iṣẹ́ gbangba èyíkéyìí, àwọn ilé-iṣẹ́ gbangba láti orílẹ̀-èdè òkèèrè, àti àwọn àjọ tó ga ju orílẹ̀-èdè kan lọ.
- Àwọn Ìwé/Àlàyé Tí A Béèrè Fún:
Nípa ìtújáde, ìpèsè tàbí ìpè èyíkéyìí tí a ṣe lábẹ́ àwọn ìlànà wọ̀nyí, a gbọ́dọ̀ fi àwọn ìwé wọ̀nyí sílẹ̀ pẹ̀lú gbólóhùn ìforúkọsílẹ̀:
(a) Fọ́ọ̀mù SEC 6 tí a ti kún bó ṣe yẹ;
(b) Owó fífi ìwé sílẹ̀ àti owó ìforúkọsílẹ̀ tó yẹ;
(c) Ẹ̀dà méjì ti ìpinnu ìpàdé gbogbogbò tó fúnni láṣẹ láti tújáde ìwé gbèsè náà;
(d) Ẹ̀dà méjì ti Ìwé Ìdásílẹ̀ àti Ìlànà Àjọ ti olùtújáde tí Corporate Affairs Commission ti jẹ́rìí sí;
(e) Ẹ̀dà kan ti Ìwé Ẹ̀rí Ìdásílẹ̀ Ilé-iṣẹ́ ti olùtújáde tí Akọ̀wé Ilé-iṣẹ́ ti jẹ́rìí sí;
(f) Ẹ̀dà tí a ti fọwọ́ sí ti àkọọ́lẹ̀ owó olùtújáde tuntun jù lọ tí a ti ṣe àyẹ̀wò rẹ̀ fún ọdún mẹ́ta (3) tó ṣáájú, níwọ̀n ìgbà tí àkọọ́lẹ̀ tuntun jù lọ kò ti pé ju oṣù mẹ́sàn-án lọ;
(g) Ìròyìn Oníṣirò Tí Ó Ń Pèsè Ìròyìn;
(h) Àwọn ìwé ìfọwọ́sí láti ọ̀dọ̀ àwọn ẹgbẹ́ tó ní í ṣe pẹ̀lú ìpèsè náà;
(i) Ẹ̀dà méjì ti àwòṣe àdéhùn ìṣètò ìtújáde láàárín olùtújáde àti ilé-iṣẹ́ ìṣètò ìpèsè;
(j) Àwòṣe àdéhùn ìdánilójú rírà ohun tí kò bá tà, níbi tó bá yẹ;
(k) Ìròyìn ìdíyelé láti ọ̀dọ̀ ilé-iṣẹ́ ìdíyelé tí a forúkọ sílẹ̀;
(l) Ìwé pé Kò Sí Àtakò láti ọ̀dọ̀ àjọ alábòójútó tó yẹ, níbi tó bá yẹ;
(m) Ẹ̀dà méjì ti àwòṣe Ìwé Àdéhùn Ìgbẹ́kẹ̀lé;
(n) Àwòṣe ìwé àlàyé ìpèsè, ìwé ìfitónilétí ẹ̀tọ́ ìrà, ìwé àlàyé ìpèsè fún àwọn tí a yàn tàbí irú ìwé àlàyé mìíràn gbọ́dọ̀ ní àwọn àlàyé wọ̀nyí:
- i. Àlàyé ìpilẹ̀ nípa olùtújáde àti/tàbí ẹni tí ó dá ohun ìní náà sílẹ̀, fún ìtújáde Àwọn Ìwé Ẹ̀rí Ìdókòwò Tí Ohun Ìní Ṣe Àtìlẹ́yìn Fún (ABS), pẹ̀lú Àwọn Ìwé Ẹ̀rí Ìdókòwò Tí Awin Ilé Ṣe Àtìlẹ́yìn Fún (MBS);
- ii. Àlàyé ìtàn àwọn olùdarí olùtújáde;
- iii. Àpèjúwe ìdúnàádúrà náà àti bí a ṣe ṣètò ìtújáde náà;
- iv. Àlàyé nípa bí a ó ṣe lo owó tí ìtújáde náà mú wọlé. Bí a bá fẹ́ lo owó náà fún iṣẹ́-àkànṣe, àlàyé nípa iṣẹ́-àkànṣe náà;
- v. Àlàyé nípa owó tí a fojú díwọ̀n pé ìtújáde náà yóò ná;
- vi. Àwọn ipò tí àǹfààní ara ẹni lè tako ojúṣe, àwọn ohun tó lè fa ewu, àti àwọn ohun tó lè dín ewu náà kù;
- vii. Fún ìtújáde tí a ṣe láti san gbèsè tó ti wà tẹ́lẹ̀ pẹ̀lú ìṣúná tuntun, a yẹ kí a pèsè àlàyé nípa gbèsè tó ti wà tẹ́lẹ̀ náà;
- viii. Ìwọ̀n èlè ìwé gbèsè, ọjọ́ tí gbèsè yóò pé, tàbí bí ìtújáde náà bá ń pé ní ọ̀pọ̀ ìpele, àlàyé kúkúrú nípa ọjọ́ tí ìsanwó ìpele kọ̀ọ̀kan yóò pé;
- ix. Orúkọ, nọ́mbà fóònù, nọ́mbà fáàsì àti àdírẹ́sì ìmẹ́ẹ̀lì àwọn olùdarí pàtàkì ti olùtújáde àti àwọn Olùdámọ̀ràn Pàtàkì fún ìtújáde náà;
- x. Àwọn àdéhùn àti ìpò ìtújáde náà;
- xi. Àlàyé pàtàkì mìíràn èyíkéyìí nípa ìtújáde náà.
(o) Ìkéde láti ọ̀dọ̀ olùtújáde pé ó ti bá gbogbo ìbéèrè Òfin náà mu;
(p) Àlàyé pàtàkì mìíràn tí Ìgbìmọ̀ náà lè béèrè fún.
- 2. Àwọn Ipò Fún Ìfọwọ́sí
Ìtújáde ìwé gbèsè láti ọ̀dọ̀ àwọn ilé-iṣẹ́ gbangba àti àwọn àjọ tó ga ju orílẹ̀-èdè kan lọ gbọ́dọ̀ tẹ̀lé àwọn ipò wọ̀nyí:
(a) Àwọn Tó Yẹ Fún Ìpèsè Ìwé Gbèsè
- i. Ilé-iṣẹ́ gbangba èyíkéyìí, ilé-iṣẹ́ gbangba láti orílẹ̀-èdè òkèèrè, tàbí àjọ tó ga ju orílẹ̀-èdè kan lọ lè tújáde ìwé gbèsè ilé-iṣẹ́;
- ii. A gbọ́dọ̀ gba gbogbo ìfọwọ́sí tó yẹ láti ọ̀dọ̀ àwọn àjọ alábòójútó mìíràn fún ìtújáde náà, níbi tó bá yẹ, kí a sì fi wọ́n sílẹ̀ lọ́dọ̀ Ìgbìmọ̀ náà pẹ̀lú gbólóhùn ìforúkọsílẹ̀. A gbọ́dọ̀ tẹ̀lé ipò èyíkéyìí tí àwọn àjọ alábòójútó bẹ́ẹ̀ fi lé ìtújáde náà lórí ní gbogbo àkókò ìwé gbèsè náà;
- iii. Ilé-iṣẹ́ ìdíyelé tí Ìgbìmọ̀ náà forúkọ sílẹ̀ gbọ́dọ̀ ṣe ìdíyelé gbogbo ìtújáde ìwé gbèsè ilé-iṣẹ́, kí a sì ṣí ìdíyelé náà payá nínú àwọn ìwé ìpèsè. A gbọ́dọ̀ tún ìdíyelé náà ṣe lọ́dọọdún ní gbogbo àkókò ìwé gbèsè náà, kí a sì tẹ̀ ẹ́ jáde nínú ó kéré tán ìwé ìròyìn orílẹ̀-èdè méjì;
- iv. Fún ìwé gbèsè tí a ó tújáde nípasẹ̀ ìpèsè fún gbogbo ènìyàn, ìdíyelé agbára ìsanwó gbèsè kò gbọ́dọ̀ wà ní ìsàlẹ̀ ìpele tó yẹ fún ìdókòwò;
- v. Kò sí olùtújáde tó gbọ́dọ̀ pèsè ìwé gbèsè bí ó bá ti kùnà láti san èlè tàbí dá owó-ìpilẹ̀ padà fún àwọn ìtújáde gbèsè tẹ́lẹ̀ fún àkókò tó ju oṣù mẹ́fà (6) lọ.
(b) Ọ̀nà Ìtújáde
A lè tújáde ìwé gbèsè ilé-iṣẹ́ nípasẹ̀ ìpèsè fún ìforúkọsílẹ̀ ìrà, ìtújáde ẹ̀tọ́ ìrà fún àwọn onípín tó wà tẹ́lẹ̀, tàbí ìpèsè aládàáni.
(c) Ìpinnu Ìpàdé
A gbọ́dọ̀ ní ìpinnu láti inú ìpàdé gbogbogbò tí ó fúnni láṣẹ láti tújáde ìwé gbèsè náà.
(d) Ìṣípayá àti Dídá Ẹ̀tọ́ Ìdánilójú Lórí Ohun-ìní Sílẹ̀
Bí a bá fi ohun-ìní ṣe ìdánilójú fún ìwé gbèsè, olùtújáde gbọ́dọ̀ rí i dájú pé àwọn ohun-ìní tí a fi ṣe ìdánilójú náà pé tó; a sì yẹ kí a sọ èyí ní pàtó nínú àwọn ìwé ìpèsè, pẹ̀lú ipò ààyò àwọn ẹ̀tọ́ ìdánilójú lórí ohun-ìní.
Níbi tí ẹ̀tọ́ ìdánilójú lórí ohun-ìní bá wà ní ipò kejì tàbí ní ipò tó ṣẹ́kù, tàbí tí ojúṣe ìsanwó bá wà ní ipò kékeré, àwọn ìwé ìpèsè gbọ́dọ̀ sọ ewu tó bá irú àwọn ẹ̀tọ́ ìdánilójú tí ó tẹ̀ lé e yẹn ní kedere nípasẹ̀ pípèsè àlàyé rẹ̀.