Ịghọta Ọnụ Ahịa Mkpokọta Mbak n'Ahịa E bipụtara: Novemba 13, 2023

Ọnụahịa mkpokọta mbak ụlọ ọrụ n’ahịa bụ ọnụahịa ahịa ya ugbu a a mụbara site n’ọnụọgụ mbak ya dị n’aka ndị mmadụ.

Mbak dị n'aka ndị mmadụ bụ ndị e wepụtara ma kwụọ ụgwọ ha n'uju n'ime ngụkọta mbak ụlọ ọrụ enyere ikike iwepụta; ọnụ ahịa ahịa ugbu a bụ ọnụ ahịa a na-ere otu mbak ụlọ ọrụ ahụ n'ahịa mgbanwe taa.

Na Naịjirịa, ụlọ ọrụ ga-edebanye ọnụ ọgụgụ mbak e nyere ha ikike iwepụta n’aka Corporate Affairs Commission, ebe mbak dị n’aka ndị mmadụ bụ ndị e wepụtara ka ọha na eze denye aha ịzụta site n’ikike ịzụta mbak, ịdenye aha ịzụta ma ọ bụ ire nye ndị ahọpụtara. Ụlọ ọrụ nwere ike ịchọ nkwado iji gbanwee ụgwọ, mgbe oge ịkwụghachi ya ruru, ka ọ bụrụ mbak nkịtị (ebe e wepụtara akwụkwọ nkekọ a pụrụ ịgbanwe). Mgbe emere nke a, ọ na-abụ akụkụ mbak dị n’aka ndị mmadụ.

Ọnụ ahịa mkpokọta mbak ụlọ ọrụ ndị dị n'ahịa mgbanwe bụ nsonaazụ nke ụlọ ọrụ niile edepụtara n'ahịa mgbanwe ahụ a mụbara site n'ọnụ ahịa ahịa nke nke ọ bụla n'ime ha ugbu a. Mmụba n'ọnụ ahịa mkpokọta mbak (nke a na-akpọkwa ọnụ ahịa ahịa) na-egosi na e tinyela mbak ọhụrụ na/ma ọ bụ na ọnụ ahịa ụlọ ọrụ na-arị elu, ma ọ bụ na a gbanweela ụgwọ ka ọ bụrụ mbak na/ma ọ bụ na ọnụ ahịa ụlọ ọrụ arịgoro. Mmụba n'ọnụ ahịa mkpokọta mbak bụ ezigbo ihe ịrịba ama nye ahịa isi ego.

Ihe ndị nwere ike ime ka ọnụ ahịa mkpokọta mbak n'ahịa rịa elu:

• Iwepụta mbak ndị ọzọ n'ahịa mbụ
• Mmụba n'ọnụ ahịa mbak ụlọ ọrụ n'ahịa
• Ịgbanwe ụgwọ (akwụkwọ nkekọ ụlọ ọrụ) ka ọ bụrụ mbak
• Ịdebanye ụlọ ọrụ ọhụrụ n'ahịa mgbanwe (maka mkpokọta ọnụ ahịa ahịa dum)

Ihe ndị nwere ike ime ka ọnụ ahịa mkpokọta mbak n'ahịa daa:

• Mbelata n'ọnụ ahịa mbak ụlọ ọrụ n'ahịa
• Iwepụ ụlọ ọrụ na ndepụta ahịa mgbanwe (maka mkpokọta ọnụ ahịa ahịa dum)

Ihe atụ:

Ọ bụrụ na ụlọ ọrụ nwere mbak nkịtị 1,000,000 dịka ọnụọgụ mbak ya dị n'aka ndị mmadụ, ma ọnụ ahịa otu mbak ya n'ahịa taa bụ N20.00K, ọnụ ahịa mkpokọta mbak ụlọ ọrụ ahụ n'ahịa ga-abụ:

1,000,000 mbak nkịtị x N20.00K = N20,000,000.00

Ọ bụrụ na ọnụ ahịa ahụ daa ruo N15.00 echi, ọnụ ahịa mkpokọta mbak n'ahịa ga-abụ:

1,000,000 mbak nkịtị x N15.00K = N15,000,000.00

Ọnụ ahịa mkpokọta mbak n'ahịa gaara efunahụ N5,000,000.00 ma ọ bụ 25%.