Fahimtar Jimillar Ƙimar Hannayen Jari a Kasuwa An wallafa: November 13, 2023

Jimillar ƙimar hannayen jarin kamfani a kasuwa ita ce sakamakon ninka farashin kasuwarsa na yanzu da adadin hannayen jarinsa da aka fitar kuma suke hannun masu zuba jari.

Hannayen jarin da ke hannun masu zuba jari su ne waɗanda kamfani ya fitar kuma aka biya kuɗinsu gaba ɗaya daga cikin jimillar hannayen jarin da aka ba kamfanin izinin fitarwa; farashin kasuwa na yanzu kuma shi ne farashin da ake sayar da rabo ɗaya na kamfanin a kasuwar musaya a yau.

A Najeriya, dole kamfanoni su yi rajistar adadin hannayen jarin da aka ba su izinin fitarwa a Corporate Affairs Commission, yayin da hannayen jarin da ke hannun masu zuba jari su ne waɗanda aka fitar wa jama'a don su yi rajistar saya, ta hanyar tayin haƙƙin saye, rajistar saya ko tayin ga zaɓaɓɓu. Kamfanoni na iya neman amincewa a juyar da bashi, idan wa'adinsa ya cika, zuwa hannayen jari na yau da kullum (idan an fitar da takardar bashin da za a iya juyarwa zuwa hannun jari). Idan an yi haka, wannan ya zama ɓangare na hannayen jarin da ke hannun masu zuba jari.

Jimillar ƙimar kasuwar kamfanoni a wata kasuwar musaya ita ce sakamakon ninka duk kamfanonin da aka jera a kasuwar da farashin kasuwarsu na yanzu daban-daban. Ƙaruwar jimillar ƙimar kasuwa (wanda ake kuma kira ƙimar kasuwa) na nuna cewa ko dai an ƙara sabbin hannayen jari da/ko farashin kamfanoni na ƙaruwa, ko kuma an juyar da bashi zuwa hannayen jari da/ko farashin kamfanoni sun ƙaru. Ƙaruwar jimillar ƙimar kasuwa alama ce mai kyau ga kasuwar jari.

Abubuwan da za su iya sa jimillar ƙimar hannayen jari a kasuwa ta ƙaru:

• Miƙa ƙarin hannayen jari a kasuwar farko
• Ƙaruwar farashin hannun jarin kamfani a kasuwa
• Juyar da bashi (takardun bashin kamfanoni) zuwa hannayen jari
• Sabbin kamfanoni da aka lissafa a kasuwar hannayen jari (idan ana magana kan jimillar ƙimar kasuwar gaba ɗaya)

Abubuwan da za su iya rage jimillar ƙimar hannayen jari a kasuwa:

• Faɗuwar farashin hannun jarin kamfani a kasuwa
• Cire kamfanoni daga jerin kasuwar hannayen jari (idan ana magana kan jimillar ƙimar kasuwar gaba ɗaya)

Misali:

Idan kamfani yana da hannayen jari na yau da kullum 1,000,000 a matsayin adadin hannayen jarinsa da ke hannun masu zuba jari, kuma farashin kasuwa a yau shi ne N20.00K, jimillar ƙimar kasuwar kamfanin za ta kasance:

1,000,000 hannayen jari na yau da kullum x N20.00K = N20,000,000.00

Idan farashin ya faɗi zuwa N15.00 gobe, jimillar ƙimar kasuwar za ta kasance:

1,000,000 hannayen jari na yau da kullum x N15.00K = N15,000,000.00

Jimillar ƙimar kasuwar za ta yi asarar N5,000,000.00 ko 25%.