Sabunta Mafi Ƙarancin Jari ga Ƙungiyoyin Kasuwar Jari Masu Ƙarƙashin Kulawa An wallafa: January 16, 2026
1. GABATARWA
Securities and Exchange Commission (“Hukumar”), bisa aikinta na doka ƙarƙashin Investments and Securities Act, 2025 na kula da bunƙasa kasuwar jari ta Najeriya, tana fitar da wannan Takardar Umarnin kan sauya Mafi Ƙarancin Jari (MC) da ya shafi duk nau’o’in ƙungiyoyin kasuwar jari masu ƙarƙashin kulawa.
Wannan nazari ya samo asali ne daga buƙatar ƙarfafa juriyar kasuwa, inganta kariyar masu zuba jari, daidaita isasshen jari da sauye-sauyen haɗarin ayyukan kasuwa da tabbatar da ƙungiyoyin da ake kula da su suna da isasshen ƙarfin kuɗi don cika wajibansu cikin ɗorewa
2. MANUFOFI
Sabuntaɗɗen tsarin MC yana nufin:
- Ƙara lafiyar kuɗi da juriyar gudanarwar masu kasuwa;
- Daidaita buƙatun jari da faɗi, sarƙaƙiya da haɗarin ayyukan da ake kula da su;
- Inganta kwanciyar hankalin kasuwa da rage haɗarin tsarin gaba ɗaya; da
- Tallafa wa ƙirƙira da bunƙasar sabbin sassan kasuwa cikin tsari, ciki har da kadarorin dijital da kasuwannin kayayyakin ciniki.
3. IYAKAR WANNAN UMARNI
Wannan Takardar Umarnin ta shafi duk ƙungiyoyin da Hukumar ke kula da su, ciki har da amma ba kawai:
- Masu gudanar da kasuwar jari na ainihi da waɗanda ba na ainihi ba;
- Cibiyoyin tsarin kasuwa;
- Masu ba da shawara kan kasuwar jari;
- Masu gudanar da fasahar kuɗi (FinTech);
- Masu Bayar da Sabis na Kadarorin Kama-da-wane (VASPs); da
- Masu shiga tsakani a kasuwar kayayyakin ciniki.
4. SABUNTA MAFI ƘARANCIN JARI
An bayyana sabunta mafi ƙarancin jari ga ƙungiyoyin da ake kula da su a ƙasa. Duk adadin jari an bayyana shi da
Nairar Najeriya (₦).
| Ƙungiyoyin da Ake Kula da Su | MC na 2015 (₦) | Sabuntaɗɗen MC (₦) |
|---|---|---|
| A) AYYUKAN AINIHI DA AKE KULA DA SU: | ||
| Ayyukan Dillanci: | ||
| Dillali (aiwatar da umarnin abokin ciniki kawai) | 200.00 miliyan | 600 miliyan |
| Mai Ciniki (ciniki da jarinsa kawai) | 100.00 miliyan | 1.00 biliyan |
|
Dillali-Mai Ciniki · aiwatar da umarnin abokin ciniki, ciniki da jarinsa, rancen kuɗin ciniki/rancen takardun jari da ayyukan ba da shawara. |
300.00 miliyan | 2.00 biliyan |
| Wakilin Dillali (Dijital) | 10.00 miliyan | 100.00 miliyan |
| Wakilin Dillali (Kamfani) | 10.00 miliyan | 50.00 miliyan |
| Wakilin Dillali (Mutum) | 2.00 miliyan | 10.00 miliyan |
| Dillali Tsakanin Masu Ciniki | 50.00 miliyan | 2.00 biliyan |
| Ayyukan Gudanar da Asusun/Ƙunshin Zuba Jari: | ||
|
Mataki na 1 – Manajojin Ƙunshin Zuba Jari (Cikakken Iyaka) · Gudanar da Tsare-tsaren Zuba Jari na Haɗin Gwiwa (CIS) da Asusun Zuba Jari na Madadin (Jarin Hannun Jari Mai Zaman Kansa, Jarin Bunƙasa Sabbin Kasuwanci, Asusun Ababen More Rayuwa da sauransu) masu Ƙimar Kadarori Bayan Cire Bashi (NAV) sama da ₦20.00 biliyan. · Ayyukan Gudanar da Ƙunshin Zuba Jari Mai Zaman Kansa tare da Ikon Yanke Shawara da Ba Tare da Wannan Iko Ba masu Kadarori Ƙarƙashin Gudanarwa (AuM) sama da ₦20.00 biliyan. · Zuba jari a kayan aikin kuɗi na ƙasashen waje har zuwa 40% na NAV. Lura – Duk Manajan Asusu da Ƙunshin Zuba Jari mai NAV/AuM sama da ₦100.00 biliyan ya kamata ya mallaki jari na aƙalla 10% na NAV/AuM. |
150.00 miliyan | 5.00 biliyan |
|
Mataki na 2 – Manajojin Asusun/Ƙunshin Zuba Jari (Taƙaitaccen Iyaka) · Gudanar da CIS tare da iyakance ƙirƙirar asusun kuɗin haɗin gwiwa zuwa abin da bai wuce ninki 10 na jarin da ake buƙata ba (₦20.00 biliyan) a Ƙimar Kadarori Bayan Cire Bashi (NAV). · Ayyukan Gudanar da Ƙunshin Zuba Jari Mai Zaman Kansa tare da Ikon Yanke Shawara da Ba Tare da Wannan Iko Ba da bai wuce ₦20.00 biliyan ba. · Zuba jari a kayan aikin kuɗi na ƙasashen waje da bai wuce 20% na NAV ba. |
150.00 miliyan | 2.00 biliyan |
| Mataki na 3 – Manajojin Asusun Zuba Jari na Madadin: | ||
| Manajan Asusun Hannun Jari na Kamfanoni Masu Zaman Kansu | 150.00 miliyan | 500.00 miliyan |
| Manajan Asusun Jarin Bunƙasa Sabbin Kasuwanci | 20.00 miliyan | 200.00 miliyan |
| B) AYYUKAN DA BA NA AINIHI BA DA AKE KULA DA SU: | ||
| Kamfanin Shirya Fitar da Takardun Jari: | ||
|
Mataki na 1 – Kamfanin Shirya Fitar da Takardun Jari · Ayyukan kuɗi marasa ruwa · Ayyukan ba da shawara da tsarawa · Babu garantin sayen abin da ba a sayar ba |
200.00 miliyan | 2.00 biliyan |
|
Mataki na 2 – Kamfanin Shirya Fitar da Takardun Jari tare da Garantin Saya · Yana bayar da dukkan ayyuka a wuri ɗaya ga masu fitarwa. · Yana bayar da garantin sayen abin da ba a sayar ba. · Yana ba da shawara da ayyukan ƙirƙirar kayayyaki. |
200.00 miliyan | 7.00 biliyan |
| Hukumar Tantance Daraja | 150.00 miliyan | 500 miliyan |
| Mai Rijistar Hannun Jari | 150.00 miliyan | 2.5 biliyan |
| Amintattun Masu Kula da Dukiya | 300.00 miliyan | 2.00 biliyan |
| Masu Garanti na Sayen Takardun Jarin da Ba a Sayar Ba | 200.00 miliyan | 5.00 biliyan |
| Mai Ba da Shawarar Zuba Jari (Kamfani) | 5.00 miliyan | 50.00 miliyan |
| Mai Ba da Shawarar Zuba Jari (Mutum) | 2.00 miliyan | 10.00 miliyan |
| C) Tsarin Kasuwa: | ||
| Abokin Ma’amala na Tsakiya (CCP) | 5.00 biliyan | 10.00 biliyan |
| Kamfanin Daidaita da Kammala Ma’amaloli (CSC) | 200.00 miliyan | 5.00 biliyan |
|
Kasuwar Musayar Takardun Jari Mai Haɗa Nau’o’i · Ciniki da jerawa na duk nau’o’in takardun jari. |
500.00 miliyan | 10.00 biliyan |
|
Kasuwar Musayar Takardun Jari da Ba Ta Haɗa Nau’o’i Ba · Mayar da hankali kan nau’i ɗaya na takardar jari, kayan ciniki ko samfurin kuɗi. |
500.00 miliyan | 5.00 biliyan |
| Wurin Ajiyar Bayanan Ciniki | 100.00 miliyan | 150.00 miliyan |
| D) Masu Ba da Shawara: | ||
| Mai Ba da Shawarar Kasuwar Jari (Kamfani) | 5.00 miliyan | 25.00 miliyan |
| Mai Ba da Shawarar Kasuwar Jari (Mutum) | 0.5 miliyan | 2.00 miliyan |
| Mai Ba da Shawarar Kasuwar Jari (Haɗin Gwiwa) | 2.00 miliyan | 10.00 miliyan |
| E) Kamfanonin Fintech: | ||
| Mai Ba da Shawara Ta Atomatik | 10.00 miliyan | 100.00 miliyan |
| Mai Shiga Tsakani na Tara Kuɗi Daga Jama’a | 100.00 miliyan | 200.00 miliyan |
| F) Masu Bayar da Sabis na Kadarorin Kama-da-wane: | ||
| Masu Bayar da Sabis na Ƙarin Taimako ga Kadarorin Kama-da-wane (AVASPs) | N/A | 300.00 miliyan |
| Dandamalin Bayar da Kadarorin Dijital (DAOP) | 500.00 miliyan | 1.00 biliyan |
| Mai Shiga Tsakani na Kadarorin Dijital (DAI) | N/A | 500.00 miliyan |
| Mai Gudanar da Dandamalin Kadarorin Dijital (DAPO) (ciki har da masu fitar da Tokin) | N/A | 500.00 miliyan |
| Dandamalin Sauya Kadarorin Zahiri zuwa Tokin da Bayar da Su (RATOP) | N/A | 1.00 biliyan |
| Kasuwar Musayar Kadarorin Dijital (DAX) | 500.00 miliyan | 2.00 biliyan |
| Mai Kula da Kadarorin Dijital | 500.00 miliyan | 2.00 biliyan |
| G) Masu Shiga Tsakani a Kasuwar Kayayyakin Ciniki: | ||
| Kamfanin Gudanar da Jingina (CMC): | ||
| Mataki na 1 – Ayyukan Cikin Gida/Yanki | 50.00 miliyan | 200.00 miliyan |
| Mataki na 2 – Ayyuka a Faɗin Ƙasa/Ƙasashen Waje | 50.00 miliyan | 500.00 miliyan |
| Dillali/Mai Cinikin Kayayyakin Ciniki | 10.00 miliyan | 50.00 miliyan |
| Dillalin Kayayyakin Ciniki | 7.00 miliyan | 30.00 miliyan |
| Mai Cinikin Kayayyakin Ciniki | 3.00 miliyan | 20.00 miliyan |
| Masu Gudanar da Rumbunan Ajiya | 50.00 miliyan | 500.00 miliyan |
| H) SAURAN ƘUNGIYOYI | ||
| Mai Kula da Takardun Jari (Banki) | 200.00 miliyan | Kamar yadda CBN ta tanada |
| Mai Kula da Kadarori da Ba Banki Ba | - | 50.00 biliyan + 0.1% na AUC |
| Bankuna Mambobin Kasuwar Ciniki | 200.00 miliyan | Kamar yadda CBN ta tanada |
| Kamfanin Riƙe Kadarori a Sunan Wani | 0.001 miliyan | 5 miliyan |
| Bankin Karɓar Kuɗi (Bankin Fitar da Takardun Jari) | 200.00 miliyan | N/A |
5. WA’ADIN DOMIN BIYAYYA
Duk ƙungiyoyin da abin ya shafa dole ne su cika Sabuntaɗɗun Buƙatun Mafi Ƙarancin Jari a ko kafin 30
ga Yuni 2027. Ƙungiyoyin da suka kasa cika buƙatun a wa’adin da aka tanada za su fuskanci hukuncin ƙa’idoji da ya dace, ciki har da dakatarwa ko janye rajista, kamar yadda Hukumar za ta ƙayyade.
6. SHIRYE-SHIRYEN SAUYAWA DA JAGORA
Bayan karɓar buƙata, Hukumar na iya yin la’akari da shirye-shiryen sauyawa bisa kowane hali dabam inda akwai hujja. Za a fitar da cikakken jagora kan hanyoyin bin umarni da tabbatar da jari dabam.
7. RANAR FARA AIKI
Wannan Takardar Umarnin tana fara aiki daga ranar wallafawa.
BISA UMARNIN DA HUKUMAR TA BAYAR
Securities and Exchange Commission
Abuja, Nigeria