Jagorar Aiwatar da Sashe na 60–63 na Investments and Securities Act, 2007 An wallafa: March 8, 2021

Badakalar kamfanoni a duniya da ta faru a 2001 tana da alaƙa da raunin bayar da rahoton kuɗi da ayyukan lissafin kuɗi. A martani, ƙasashe da dama sun kafa dokoki don ƙara bayyana gaskiya da kiyaye amincin kasuwannin kuɗi. A wani ɓangare na ƙoƙarin gyara rahoton kuɗin kamfanoni a Najeriya, Gwamnatin Tarayya ta zartar da gyaran Investments and Securities Act (ISA), 2007, wanda ya tanadi abubuwa kamar haka:

Sashe na 60 (2) – babban jami’in gudanarwa da babban jami’in kuɗi ko jami’ai ko mutanen da ke yin irin waɗannan ayyuka su tabbatar da kansu cewa bayanan kuɗin da kamfanin ya shirya daidai ne.
Sashe na 61 (1) – kamfani da jama’a ke iya zuba jari a cikinsa ya kafa tsarin kulawa na cikin gida kan rahoton kuɗinsa da tsaron kadarorinsa; alhakin kwamitin daraktoci ne tabbatar da amincin kulawar kuɗi da rahoton kamfanin.
Sashe na 61 (2) – daraktocin kamfani da jama’a ke iya zuba jari a cikinsa su bayar da rahoto kan ingancin tsarin kulawar cikin gida na kamfanin a rahoton shekara-shekararsa.
Sashe na 63 – mai binciken asusun kamfani da jama’a ke iya zuba jari a cikinsa ya bayyana a rahoton bincikensa ga kamfanin ko tsarin kulawar cikin gida na kamfanin yana nan, ko ya isa, da kuma ko yana aiki yadda ya kamata ko akasin haka.

An kafa kwamitin da ya haɗa da hukumomin kula da tsarin kuɗi, ƙungiyoyin ƙwararrun masu lissafin kuɗi, kamfanonin binciken asusu da sauran masu ruwa da tsaki daga duk masana’antar domin samar da Tsarin Aiwatarwa. Tsarin yana ba da jagororin da daraktocin da za su aiwatar da Kulawar Cikin Gida kan Rahoton Kuɗi (ICFR) da masu binciken asusun da za su duba ta kuma bayyana ko tana nan, ta isa, kuma tana aiki yadda ya kamata ko akasin haka suke bukata. Wannan domin daraktoci su yi amfani da hanyoyi iri ɗaya wajen tantance ICFR, ta yadda wani mai isasshen ilimi zai iya maimaita hanyoyin ya kai ga ƙarshe iri ɗaya.

Hukumar Gudanarwar SEC ta duba rahoton Kwamitin kuma ta haɗa da muhimman shawarwarin da aka samu lokacin da aka gabatar da shi ga masu ruwa da tsaki da jama’a.

Tsarin ya ƙunshi:

Tabbatarwa ta Kowane Jami’i: Manyan jami’an gudanarwa da manyan jami’an kuɗi ko jami’ai ko mutanen da ke yin irin waɗannan ayyuka a kamfanonin da jama’a ke iya zuba jari a cikinsu da ke miƙa rahotanni na lokaci-lokaci ko na shekara-shekara, kowane ɗayansu zai sanya hannu kan takardar tabbatarwa ta kansa mai ɗauke da bayanan da Dokar ta tanada.
Nauyin Daraktoci Kan Kula na Ciki: Kamfani da jama’a ke iya zuba jari a cikinsa zai kafa tsarin kula na ciki kan rahotannin kuɗinsa da tsaron kadarorinsa, kuma alhakin kwamitin daraktoci ne tabbatar da amincin tsarin kula da rahotannin kuɗin kamfanin.
Kimantawar Shekara-shekara da Rahoton Hukumar Gudanarwa Kan Kula na Cikin Kamfani Game da Rahotannin Kuɗi: Kwamitin daraktocin kamfani da jama’a ke iya zuba jari a cikinsa zai bayar da rahoto kan ingancin tsarin kula na cikin kamfanin a rahotonsa na shekara-shekara. Rahoton zai ƙunshi bayanin alhakin hukumar gudanarwa na kafa da kula da isasshen ICFR ga kamfanin, da bayanin tsarin kula da hukumar gudanarwa ta yi amfani da shi wajen kimanta ingancin kula na cikin kamfani kan rahotannin kuɗi.
Aikin Masu Binciken Asusun Waje na Bayar da Rahoto kan Kulawar Cikin Gida ta Kamfanonin da Jama’a ke Iya Zuba Jari a Cikinsu: Mai binciken asusun waje na kamfani da jama’a ke iya zuba jari a cikinsa ya bayyana ko tsarin kulawar cikin gida na kamfanin yana nan, ko ya isa, da kuma ko yana aiki yadda ya kamata ko akasin haka. Rahoton ya kasance kusa da rahoton tabbatarwa da ya dace (shafin ra’ayi) da mai binciken asusun waje na kamfanin ya fitar sakamakon binciken asusu na yau da kullum, ko kuma a ɓangaren takardar da ke gaban bayanin kuɗin kamfanin kai tsaye.

Securities and Exchange Commission ta fitar da Tsarin Aiwatar da Sashe na 60–63 na Investments and Securities Act. Ana samun Tsarin a shafin Hukumar https://sec-gov.onrender.com/resources/guidelines/

Tsarin ya fara aiki nan take. Sai dai kamfanonin da jama’a ke iya zuba jari a cikinsu su bayar da rahoton bin ƙa’idar a rahotannin shekara-shekara tun daga ƙarshen shekarar kuɗi ta Disamba 2021.